<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X55n0894"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 894 八识规矩纂释</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 894 八识规矩纂释</title> <author>明 廣益纂释</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">894</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-29 18:11:22 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">八识规矩纂释</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，CBETA 提供基本句读</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>基本句读</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-24T15:22:39"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0425b" n="0425b"/> <lb ed="X" n="0425b01"/> <lb ed="X" n="0425b02"/> <lb ed="X" n="0425b03"/> <lb ed="X" n="0425b04"/> <lb ed="X" n="0425b05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 894-A</cb:mulu><head>No. 894-A</head> <lb ed="X" n="0425b06"/> <lb ed="X" n="0425b07"/><lb ed="R098" n="0593a01"/><p xml:id="pX55p0425b0701">此规矩纂释者以古解。单用论文。故学者难入。今时 <lb ed="X" n="0425b08"/><lb ed="R098" n="0593a02"/>有证義･集解。亦互有出入。故学者犹难取裁。今此纂 <lb ed="X" n="0425b09"/><lb ed="R098" n="0593a03"/>以古補註为主。互取二家及本论释文。融成一贯而 <lb ed="X" n="0425b10"/><lb ed="R098" n="0593a04"/>参以直解。详略相因递相发明。但专境量。以心所行 <lb ed="X" n="0425b11"/><lb ed="R098" n="0593a05"/>相<anchor xml:id="nkr_note_add_0425b1101" n="0425b1101"/><anchor xml:id="beg0425b1101" n="0425b1101"/>已<anchor xml:id="end0425b1101"/>备于百法纂中。故此不重出。颇省繁厌。然字<anchor xml:id="nkr_note_add_0425b1102" n="0425b1102"/><anchor xml:id="beg0425b1102" n="0425b1102"/>字<anchor xml:id="end0425b1102"/> <lb ed="X" n="0425b12"/><lb ed="R098" n="0593a06"/>有本全非<anchor xml:id="nkr_note_add_0425b1201" n="0425b1201"/><anchor xml:id="beg0425b1201" n="0425b1201"/>己<anchor xml:id="end0425b1201"/>意。妄窃为<anchor xml:id="nkr_note_add_0425b1202" n="0425b1202"/><anchor xml:id="beg0425b1202" n="0425b1202"/>己<anchor xml:id="end0425b1202"/>见也。此乃侍者廣益初入 <lb ed="X" n="0425b13"/><lb ed="R098" n="0593a07"/>唯识法门。老人教以研穷下手处。使探讨一过便见 <lb ed="X" n="0425b14"/><lb ed="R098" n="0593a08"/>稳当。若字字经心则见解不谬。故精心参考以备遗 <lb ed="X" n="0425b15"/><lb ed="R098" n="0593a09"/>忘。非为呈之大方也。</p> <lb ed="X" n="0425b16"/><lb ed="R098" n="0593a10"/><p xml:id="pX55p0425b1601">天启壬<anchor xml:id="nkr_note_add_0425b1601" n="0425b1601"/><anchor xml:id="beg0425b1601" n="0425b1601"/>戌<anchor xml:id="end0425b1601"/>夏日七十七翁憨山老人手批</p></cb:div> <lb ed="X" n="0425b17"/> <lb ed="X" n="0425b18"/> <lb ed="X" n="0425b19"/> <lb ed="X" n="0425b20"/> <lb ed="X" n="0425b21"/> <lb ed="X" n="0425b22"/> <lb ed="X" n="0425b23"/> <lb ed="X" n="0425b24"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0425c" n="0425c"/> <lb ed="X" n="0425c01"/> <lb ed="X" n="0425c02"/><cb:docNumber>No. 894</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0425c03"/><lb ed="R098" n="0593b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八识规矩颂</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0425c04"/> <lb ed="X" n="0425c05"/><lb ed="R098" n="0593b02"/><byline cb:type="author">明 匡山五乳 廣益 纂释</byline> <lb ed="X" n="0425c06"/><lb ed="R098" n="0593b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><p xml:id="pX55p0425c0601">八识者。一眼识。二耳识。三鼻识。四舌识。五身识。六 <lb ed="X" n="0425c07"/><lb ed="R098" n="0593b04"/>意识。七末那识。八阿赖耶识。前六从依得名。第七 <lb ed="X" n="0425c08"/><lb ed="R098" n="0593b05"/>相应立号。第八功能受称。如百法中解。规矩者。初 <lb ed="X" n="0425c09"/><lb ed="R098" n="0593b06"/><name role="" type="person">玄奘</name>大师糅成唯识论就。窥基法师乃奘师弟子。 <lb ed="X" n="0425c10"/><lb ed="R098" n="0593b07"/>因见本论十卷文廣義幽。遂请奘师集此要義名 <lb ed="X" n="0425c11"/><lb ed="R098" n="0593b08"/>集施颂。集诸法義惠施众生。将八个识分为四章。 <lb ed="X" n="0425c12"/><lb ed="R098" n="0593b09"/>每章作颂一十二句。将五十一心所各派本识位 <lb ed="X" n="0425c13"/><lb ed="R098" n="0593b10"/>下。有多寡之不同。条然不紊故称规矩。然论虽十 <lb ed="X" n="0425c14"/><lb ed="R098" n="0593b11"/>卷。其義尽此四十八句包括无遗。可谓最简最要。 <lb ed="X" n="0425c15"/><lb ed="R098" n="0593b12"/>为一大藏教之关钥。不唯讲者不明难通教纲。即 <lb ed="X" n="0425c16"/><lb ed="R098" n="0593b13"/>参禅之士若不明此亦不知自心起灭头数。所谓 <lb ed="X" n="0425c17"/><lb ed="R098" n="0593b14"/><persName>佛</persName>法之精髓也。良以一真法界圆明妙心。本无一 <lb ed="X" n="0425c18"/><lb ed="R098" n="0593b15"/>物了无身心世界之相。又何有根境对待妄想分 <lb ed="X" n="0425c19"/><lb ed="R098" n="0593b16"/>别之缘影乎。原此心境皆因无明不觉。迷此一真 <lb ed="X" n="0425c20"/><lb ed="R098" n="0593b17"/>法界。不生不灭真心与生灭和合变为阿赖耶识。 <lb ed="X" n="0425c21"/><lb ed="R098" n="0593b18"/>依此识变起见･相二分。故见为心。相为境。故缘尘 <lb ed="X" n="0425c22"/><lb ed="R098" n="0594a01"/>分别好醜取捨者。皆妄识耳。若了心境唯识则分 <lb ed="X" n="0425c23"/><lb ed="R098" n="0594a02"/>别不生。一心圆明永離诸相矣。今以未悟一心。故 <lb ed="X" n="0425c24"/><lb ed="R098" n="0594a03"/>须先了唯识心境。则生灭心行当下消亡。一心可 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0426a" n="0426a"/> <lb ed="X" n="0426a01"/><lb ed="R098" n="0594a04"/>入耳。此颂大纲单擧八识心王缘境之时。境有好 <lb ed="X" n="0426a02"/><lb ed="R098" n="0594a05"/>醜故心所从之执取。起憎爱取捨。故作善作恶。善 <lb ed="X" n="0426a03"/><lb ed="R098" n="0594a06"/>恶为因故感苦乐二报为果。然此八识心王本无 <lb ed="X" n="0426a04"/><lb ed="R098" n="0594a07"/>善恶。而能造业者乃五十一心所助成心王以造 <lb ed="X" n="0426a05"/><lb ed="R098" n="0594a08"/>善恶之业。则业力牵引受苦受乐。众生生死之法 <lb ed="X" n="0426a06"/><lb ed="R098" n="0594a09"/>唯此而<anchor xml:id="nkr_note_add_0426a0601" n="0426a0601"/><anchor xml:id="beg0426a0601" n="0426a0601"/>已<anchor xml:id="end0426a0601"/>。此中开列八识。各具心所多寡之不同。 <lb ed="X" n="0426a07"/><lb ed="R098" n="0594a10"/>造业有强弱之不一。分别皎然。使学者究心了知 <lb ed="X" n="0426a08"/><lb ed="R098" n="0594a11"/>起灭下落。易于调治耳。以众生日用见闻觉知不 <lb ed="X" n="0426a09"/><lb ed="R098" n="0594a12"/>離心境。其能缘之心具有三量。谓现量･比量･非量。 <lb ed="X" n="0426a10"/><lb ed="R098" n="0594a13"/>言现量者。现谓显现。量谓量度。以第一念现前明 <lb ed="X" n="0426a11"/><lb ed="R098" n="0594a14"/>了。不起分别。不带名言。无筹度心。亲得法体。如镜 <lb ed="X" n="0426a12"/><lb ed="R098" n="0594a15"/>现像。又如见山便知是山。见水便知是水。不假分 <lb ed="X" n="0426a13"/><lb ed="R098" n="0594a16"/>别。故名现量。言比量者。比拟量度而知其然。如隔 <lb ed="X" n="0426a14"/><lb ed="R098" n="0594a17"/>墙见角知彼有牛。隔山见烟知彼有火。以同时率 <lb ed="X" n="0426a15"/><lb ed="R098" n="0594a18"/>尔意识随见随即分别即属比量。以有比度故名 <lb ed="X" n="0426a16"/><lb ed="R098" n="0594b01"/>比量。言非量者。若心缘境时。于境错谬虚妄分别 <lb ed="X" n="0426a17"/><lb ed="R098" n="0594b02"/>不能正知。境不称心名为非量。此三量乃能缘之 <lb ed="X" n="0426a18"/><lb ed="R098" n="0594b03"/>心也。而所缘之境亦有三。谓性境･带质境･独影境。 <lb ed="X" n="0426a19"/><lb ed="R098" n="0594b04"/>性境者。乃现量所缘。言性者实也。谓根尘实法本 <lb ed="X" n="0426a20"/><lb ed="R098" n="0594b05"/>是真如妙性。无美无恶。以能缘之心无分别故。境 <lb ed="X" n="0426a21"/><lb ed="R098" n="0594b06"/>无美恶是为性境。颂云。性境不随心。谓此根尘等 <lb ed="X" n="0426a22"/><lb ed="R098" n="0594b07"/>相分皆有实种生。不随能缘见分种生。故此性境 <lb ed="X" n="0426a23"/><lb ed="R098" n="0594b08"/>以实五尘为体。具能所八法成故。带质境者。乃比 <lb ed="X" n="0426a24"/><lb ed="R098" n="0594b09"/>量所缘。其带质境有真有似。以六七二识各有所 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0426b" n="0426b"/> <lb ed="X" n="0426b01"/><lb ed="R098" n="0594b10"/>缘故。若六识外缘五尘。比度长短方圆美恶等相。 <lb ed="X" n="0426b02"/><lb ed="R098" n="0594b11"/>属第二念意识分别。故为比量。以此长短等相是 <lb ed="X" n="0426b03"/><lb ed="R098" n="0594b12"/>带彼外境本质。变带生起。名似带质。以是假故。故 <lb ed="X" n="0426b04"/><lb ed="R098" n="0594b13"/>云以心缘色似带质。中间相分一头生。谓单从能 <lb ed="X" n="0426b05"/><lb ed="R098" n="0594b14"/>缘见分起故。独影有二。谓有质･无质。其意识缘五 <lb ed="X" n="0426b06"/><lb ed="R098" n="0594b15"/>尘过去落谢影子。名有质独影。亦名似带质。若意 <lb ed="X" n="0426b07"/><lb ed="R098" n="0594b16"/>识缘空花兔角等事。名无质独影。此似带质。幷有 <lb ed="X" n="0426b08"/><lb ed="R098" n="0594b17"/>无质独影皆从能缘见分所变假相分。故曰独影 <lb ed="X" n="0426b09"/><lb ed="R098" n="0594b18"/>唯从见。此三以第六识见分所变假相分为体故。 <lb ed="X" n="0426b10"/><lb ed="R098" n="0595a01"/>真带质境者。即以心缘心。故云。以心缘心真带质。 <lb ed="X" n="0426b11"/><lb ed="R098" n="0595a02"/>中间相分两头生。谓七识缘八识见分为我时。其 <lb ed="X" n="0426b12"/><lb ed="R098" n="0595a03"/>相分无别种生。一半与第八所缘本质同种生。一 <lb ed="X" n="0426b13"/><lb ed="R098" n="0595a04"/>半与第七能缘见分同种生。从本质生者即无覆 <lb ed="X" n="0426b14"/><lb ed="R098" n="0595a05"/>性。从能缘见分生者即有覆性。以两头摄不定。故 <lb ed="X" n="0426b15"/><lb ed="R098" n="0595a06"/>曰。带质通情。本以能所同一见分所变故。名真带 <lb ed="X" n="0426b16"/><lb ed="R098" n="0595a07"/>质。此心境之辨也。以心境对待。境有逆顺好醜。则 <lb ed="X" n="0426b17"/><lb ed="R098" n="0595a08"/>能缘之心依之而起憎爱取捨等。故起惑造业染 <lb ed="X" n="0426b18"/><lb ed="R098" n="0595a09"/>成善恶二性。所感将来受苦乐二报。故心王则有 <lb ed="X" n="0426b19"/><lb ed="R098" n="0595a10"/>苦受乐受。若不起善恶属无记性。则平平受。因此 <lb ed="X" n="0426b20"/><lb ed="R098" n="0595a11"/>受亦有三。所以三界众生上下陞沉轮迴苦乐不 <lb ed="X" n="0426b21"/><lb ed="R098" n="0595a12"/>忘者。皆由唯识内习熏变发起心境。由是三量･三 <lb ed="X" n="0426b22"/><lb ed="R098" n="0595a13"/>境･三性･三受故。不能出離生死。皆心意识之过也。 <lb ed="X" n="0426b23"/><lb ed="R098" n="0595a14"/>故论云。众生依心意意识转。今唯识宗因凡夫日 <lb ed="X" n="0426b24"/><lb ed="R098" n="0595a15"/>用。不知苦乐谁作谁受。外道妄立神我。二乘心外 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0426c" n="0426c"/> <lb ed="X" n="0426c01"/><lb ed="R098" n="0595a16"/>取法。故<persName>佛</persName>说万法唯识。使知唯识则不出自心。以 <lb ed="X" n="0426c02"/><lb ed="R098" n="0595a17"/>心不见心。无相可取。正是要学者直达自心本无 <lb ed="X" n="0426c03"/><lb ed="R098" n="0595a18"/>此事耳。今八识颂而称规矩者。只是发明心境。其 <lb ed="X" n="0426c04"/><lb ed="R098" n="0595b01"/>所作善作恶皆是心所助成。以各具多寡之不一。 <lb ed="X" n="0426c05"/><lb ed="R098" n="0595b02"/>故力有强弱之 等。此唯识之大纲也。其心所法<anchor xml:id="nkr_note_add_0426c0501" n="0426c0501"/><anchor xml:id="beg0426c0501" n="0426c0501"/>已<anchor xml:id="end0426c0501"/>见 <lb ed="X" n="0426c06"/><lb ed="R098" n="0595b03"/>百法。今预列心境。则临文不必繁解。恐碍观心耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0426c07"/><lb ed="R098" n="0595b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五识颂</cb:mulu><head>〇五识颂</head> <lb ed="X" n="0426c08"/><lb ed="R098" n="0595b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0426c0801"><l>性境现量通三性</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0426c09"/><lb ed="R098" n="0595b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0426c0901">此下十二句。颂眼･耳･鼻･舌･身等五转识也。首句先 <lb ed="X" n="0426c10"/><lb ed="R098" n="0595b07"/>颂五识境量与三性。问。前五转识未转依位。于三 <lb ed="X" n="0426c11"/><lb ed="R098" n="0595b08"/>量中定属何量。于三境中定属何境。答。前五识量 <lb ed="X" n="0426c12"/><lb ed="R098" n="0595b09"/>属现量。境属性境。以五识与八同体故。缘境之时 <lb ed="X" n="0426c13"/><lb ed="R098" n="0595b10"/>单属现量。前五转识乃八识精明之体映在五根 <lb ed="X" n="0426c14"/><lb ed="R098" n="0595b11"/>门头。了境之用。以初映境时当第一念。未起分别。 <lb ed="X" n="0426c15"/><lb ed="R098" n="0595b12"/>不带名言。无筹度心。故名现量。所缘之境即属性 <lb ed="X" n="0426c16"/><lb ed="R098" n="0595b13"/>境。性者实也。即实根尘相分境有实种生。以现量 <lb ed="X" n="0426c17"/><lb ed="R098" n="0595b14"/>具三義。一现在简过未。二显现简种子。三现有简 <lb ed="X" n="0426c18"/><lb ed="R098" n="0595b15"/>无体。法护法云。五识唯缘实五尘境。即不缘假相 <lb ed="X" n="0426c19"/><lb ed="R098" n="0595b16"/>分。故名性境。但任运缘。不作行解。不带名言。得法 <lb ed="X" n="0426c20"/><lb ed="R098" n="0595b17"/>自相。故名现量。且如眼识缘靑黄赤白四般实色 <lb ed="X" n="0426c21"/><lb ed="R098" n="0595b18"/>时。其实色上长短方圆假色虽不離实色。有眼识 <lb ed="X" n="0426c22"/><lb ed="R098" n="0596a01"/>但缘靑等实色不缘长短假色。长短假色唯意识 <lb ed="X" n="0426c23"/><lb ed="R098" n="0596a02"/>作长短分别缘。俱舍云。眼色但能了靑。不能了是 <lb ed="X" n="0426c24"/><lb ed="R098" n="0596a03"/>靑。意识了靑亦能了是靑故。又眼识缘靑境自相 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0427a" n="0427a"/> <lb ed="X" n="0427a01"/><lb ed="R098" n="0596a04"/>时。得靑色之自相。若後念分别意识纔作解心。即 <lb ed="X" n="0427a02"/><lb ed="R098" n="0596a05"/>带名言。便是共相。属比量也。故假智诠不得自相。 <lb ed="X" n="0427a03"/><lb ed="R098" n="0596a06"/>唯于诸法共相而转。唯五识缘五境时。具四義故。 <lb ed="X" n="0427a04"/><lb ed="R098" n="0596a07"/>得法自相。一任运。二现量。三不带名言。四唯缘现 <lb ed="X" n="0427a05"/><lb ed="R098" n="0596a08"/>在境。故名得法自相也。问。五根依何教理证是现 <lb ed="X" n="0427a06"/><lb ed="R098" n="0596a09"/>量。答。圆觉经云。譬如眼光照了前境。其光圆满得 <lb ed="X" n="0427a07"/><lb ed="R098" n="0596a10"/>无憎爱。可证五根现量不生分别。其眼光到处无 <lb ed="X" n="0427a08"/><lb ed="R098" n="0596a11"/>有前後。终不捨怨取亲爱妍憎醜。例如耳根不分 <lb ed="X" n="0427a09"/><lb ed="R098" n="0596a12"/>毁赞之声。鼻根不避香臭之气。舌根不拣甜苦之 <lb ed="X" n="0427a10"/><lb ed="R098" n="0596a13"/>味。身根不隔涩滑之触。以率尔心时不分别故。若 <lb ed="X" n="0427a11"/><lb ed="R098" n="0596a14"/>刹那流入意地。纔起寻求。则是同时意识相应而 <lb ed="X" n="0427a12"/><lb ed="R098" n="0596a15"/>起。便落比量。则染净心生。取舍情起。以五识唯缘 <lb ed="X" n="0427a13"/><lb ed="R098" n="0596a16"/>现在。不缘过未。但只一度。故云性境现量。言三性 <lb ed="X" n="0427a14"/><lb ed="R098" n="0596a17"/>者。乃善･恶･无记三性。问。五识现量本无善恶。与八 <lb ed="X" n="0427a15"/><lb ed="R098" n="0596a18"/>同体无有分别。何与第六通不善性耶。答。此约同 <lb ed="X" n="0427a16"/><lb ed="R098" n="0596b01"/>时意识而引自类种子。同时而起则三性皆通。此 <lb ed="X" n="0427a17"/><lb ed="R098" n="0596b02"/>指意识任运而言。非专指五识也。又曰。五六相须。 <lb ed="X" n="0427a18"/><lb ed="R098" n="0596b03"/>以随念分别时与嗔等恶所俱起。故成不善。问。何 <lb ed="X" n="0427a19"/><lb ed="R098" n="0596b04"/>为相须。曰。五由六而方生。六由五而明了。前五与 <lb ed="X" n="0427a20"/><lb ed="R098" n="0596b05"/>六为明了门。六与五为分别依。是相须理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0427a21"/><lb ed="R098" n="0596b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0427a2101"><l><anchor xml:id="nkr_note_add_0427a2101" n="0427a2101"/><anchor xml:id="beg0427a2101" n="0427a2101"/>眼<anchor xml:id="end0427a2101"/>耳身三二地居</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0427a22"/><lb ed="R098" n="0596b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0427a2201">此言三界五识行止之地也。三界分为九地。欲界 <lb ed="X" n="0427a23"/><lb ed="R098" n="0596b08"/>一地。名五趣杂居地。具有八种识。色界四地。谓初 <lb ed="X" n="0427a24"/><lb ed="R098" n="0596b09"/>禅離生喜乐地。二禅定生喜乐地。三禅離喜妙乐 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0427b" n="0427b"/> <lb ed="X" n="0427b01"/><lb ed="R098" n="0596b10"/>地。四禅捨念淸净地。今言二地者。谓色界初禅離 <lb ed="X" n="0427b02"/><lb ed="R098" n="0596b11"/>生喜乐地也。以欲界五识全具。初禅天人以禅悦 <lb ed="X" n="0427b03"/><lb ed="R098" n="0596b12"/>为食。不食段食故離舌识。既不受食亦不闻香故 <lb ed="X" n="0427b04"/><lb ed="R098" n="0596b13"/>亦離鼻识。<anchor xml:id="nkr_note_add_0427b0401" n="0427b0401"/><anchor xml:id="beg0427b0401" n="0427b0401"/>但<anchor xml:id="end0427b0401"/>有眼･耳･身三识而<anchor xml:id="nkr_note_add_0427b0402" n="0427b0402"/><anchor xml:id="beg0427b0402" n="0427b0402"/>已<anchor xml:id="end0427b0402"/>。居者止也。谓此 <lb ed="X" n="0427b05"/><lb ed="R098" n="0596b14"/>三识亦止于初禅。若至二禅定生喜乐地。则眼不 <lb ed="X" n="0427b06"/><lb ed="R098" n="0596b15"/>见色。耳不闻声。身不知触。以入定中而此三识亦 <lb ed="X" n="0427b07"/><lb ed="R098" n="0596b16"/>无。故云居止于此耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0427b08"/><lb ed="R098" n="0596b17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0427b0801"><l>遍行别境善十一</l><l>中二大八贪嗔痴</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0427b09"/><lb ed="R098" n="0596b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0427b0901">此颂五识具三十四相应心所也。识论云。恒依心 <lb ed="X" n="0427b10"/><lb ed="R098" n="0597a01"/>起。与心相应。繫属于心。故名心所。如属我物立我 <lb ed="X" n="0427b11"/><lb ed="R098" n="0597a02"/>所名。心王于所缘唯取总相。心所于彼亦取别相。 <lb ed="X" n="0427b12"/><lb ed="R098" n="0597a03"/>助成心事得心所名。虽诸心所名義无异。而有六 <lb ed="X" n="0427b13"/><lb ed="R098" n="0597a04"/>位种类差别。谓遍行有五。别境有五。善有十一。根 <lb ed="X" n="0427b14"/><lb ed="R098" n="0597a05"/>本惑有六。随惑有二十。不定有四。合五十一。此五 <lb ed="X" n="0427b15"/><lb ed="R098" n="0597a06"/>识于六位中唯阙不定。言遍行五者。遍。周圆義。行 <lb ed="X" n="0427b16"/><lb ed="R098" n="0597a07"/>是遊履義。缘境義。遍行一位具四一切。谓一切性。 <lb ed="X" n="0427b17"/><lb ed="R098" n="0597a08"/>即善恶无记三性也。一切地。即三界中九地也。一 <lb ed="X" n="0427b18"/><lb ed="R098" n="0597a09"/>切时。即过现未来及一刹那时也。一切俱。即八识 <lb ed="X" n="0427b19"/><lb ed="R098" n="0597a10"/>俱通也。问曰。何以前五具遍行五所耶。答。五八同 <lb ed="X" n="0427b20"/><lb ed="R098" n="0597a11"/>体。本识具此五法。又能遍一切识。然此五法。心起 <lb ed="X" n="0427b21"/><lb ed="R098" n="0597a12"/>必有。故前五亦具此耳。别境者。谓别别缘境而得 <lb ed="X" n="0427b22"/><lb ed="R098" n="0597a13"/>生故。以欲等五法不遍心故。唯遍三性九地。以四 <lb ed="X" n="0427b23"/><lb ed="R098" n="0597a14"/>境别名为别境也。四境者。谓欲所乐境。所决定境。 <lb ed="X" n="0427b24"/><lb ed="R098" n="0597a15"/>于惯习境。于所观境。慧则于所观境拣择断疑。是 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0427c" n="0427c"/> <lb ed="X" n="0427c01"/><lb ed="R098" n="0597a16"/>其体用也。问曰。何以前五具别境五心所耶。答。前 <lb ed="X" n="0427c02"/><lb ed="R098" n="0597a17"/>五任运缘境。率尔同时。俱意识随见随即分别。各 <lb ed="X" n="0427c03"/><lb ed="R098" n="0597a18"/>引自类种子。各各缘境不同。且如眼根缘色则不 <lb ed="X" n="0427c04"/><lb ed="R098" n="0597b01"/>同耳根缘声等。以各各不同故。识具此别境五法 <lb ed="X" n="0427c05"/><lb ed="R098" n="0597b02"/>也。具十一善法者。以五识是性境现量。故具此耳。 <lb ed="X" n="0427c06"/><lb ed="R098" n="0597b03"/>问曰。五识既是性境现量。如何有根惑三随惑中 <lb ed="X" n="0427c07"/><lb ed="R098" n="0597b04"/>二大八十染心所耶。答。五识本无染法。缘五识起 <lb ed="X" n="0427c08"/><lb ed="R098" n="0597b05"/>时。以第六为分别依。第七为染净依。故挟带染法 <lb ed="X" n="0427c09"/><lb ed="R098" n="0597b06"/>与之俱起也。若小随十法各专有主。故不具耳。以 <lb ed="X" n="0427c10"/><lb ed="R098" n="0597b07"/>五识任运无矜恃执持之力。故无根惑之见･慢。以 <lb ed="X" n="0427c11"/><lb ed="R098" n="0597b08"/>了境分明。故无疑与不定。故五识但具三十四耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0427c12"/><lb ed="R098" n="0597b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0427c1201"><l>五识同依净色根</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0427c13"/><lb ed="R098" n="0597b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0427c1301">此颂五识依根得名也。五识随依色根立名。具有 <lb ed="X" n="0427c14"/><lb ed="R098" n="0597b11"/>五義。曰依根之识。根所发识。属根之识。助根之识。 <lb ed="X" n="0427c15"/><lb ed="R098" n="0597b12"/>如根之识言依者。五義之一也。言净色者。拣非浮 <lb ed="X" n="0427c16"/><lb ed="R098" n="0597b13"/>尘。又言依根择非依境。境但为所缘。无发识用。如 <lb ed="X" n="0427c17"/><lb ed="R098" n="0597b14"/>根壞时。设若有境。识亦不起。唯根能发。故曰依根。 <lb ed="X" n="0427c18"/><lb ed="R098" n="0597b15"/>非浮尘者。以彼虚假有损壞故。故名为浮。又无见 <lb ed="X" n="0427c19"/><lb ed="R098" n="0597b16"/>闻觉知之用。名之为尘。故楞严云。浮尘根眼如蒲 <lb ed="X" n="0427c20"/><lb ed="R098" n="0597b17"/>桃朵耳。如新卷葉鼻。如双垂瓜舌。如初偃月身。如 <lb ed="X" n="0427c21"/><lb ed="R098" n="0597b18"/>腰鼓颡是也。以有损壞。故非五识之所依耳。言依 <lb ed="X" n="0427c22"/><lb ed="R098" n="0598a01"/>净色根者。楞严云。元依一精明。分成六和合。以见 <lb ed="X" n="0427c23"/><lb ed="R098" n="0598a02"/>精映色。结色成根等。根元目为淸净四大。故名净 <lb ed="X" n="0427c24"/><lb ed="R098" n="0598a03"/>色。以此净色即无明壳也。亦名勝義根。谓于眼等 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0428a" n="0428a"/> <lb ed="X" n="0428a01"/><lb ed="R098" n="0598a04"/>一八净色如净醍醐。有此性故。眼等识生。无即不 <lb ed="X" n="0428a02"/><lb ed="R098" n="0598a05"/>生。照境发识以成根用。故名勝義。不同浮尘虚假 <lb ed="X" n="0428a03"/><lb ed="R098" n="0598a06"/>损壞。此无损壞。故亦名勝義。不同浮尘无见闻等。 <lb ed="X" n="0428a04"/><lb ed="R098" n="0598a07"/>此能觉知。故亦名勝。如眼能见色。耳能闻声。鼻能 <lb ed="X" n="0428a05"/><lb ed="R098" n="0598a08"/>嗅香。舌能嚐味。身能觉触是也。问。净色根毕竟是 <lb ed="X" n="0428a06"/><lb ed="R098" n="0598a09"/>何物。答。此无见有对色。虽有质碍而非眼所得见。 <lb ed="X" n="0428a07"/><lb ed="R098" n="0598a10"/>比量所知。非现量得。如何可指。然此识精圆映五 <lb ed="X" n="0428a08"/><lb ed="R098" n="0598a11"/>门。随浮根之照用。是知浮根则有五而净色唯一。 <lb ed="X" n="0428a09"/><lb ed="R098" n="0598a12"/>故曰元依一精明耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0428a10"/><lb ed="R098" n="0598a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0428a1001"><l>九缘<anchor xml:id="nkr_note_add_0428a1001" n="0428a1001"/><anchor xml:id="beg0428a1001" n="0428a1001"/>七<anchor xml:id="end0428a1001"/>八好相邻</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0428a11"/><lb ed="R098" n="0598a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0428a1101">此颂生识之缘也。有为之法必仗缘生。今生八识 <lb ed="X" n="0428a12"/><lb ed="R098" n="0598a15"/>之缘大槪有九。<anchor xml:id="nkr_note_add_0428a1201" n="0428a1201"/><anchor xml:id="beg0428a1201" n="0428a1201"/>但<anchor xml:id="end0428a1201"/>各识全阙之不同耳。故曰。眼识 <lb ed="X" n="0428a13"/><lb ed="R098" n="0598a16"/>九缘生。耳识唯从八。鼻舌身三七。後三五三四。九 <lb ed="X" n="0428a14"/><lb ed="R098" n="0598a17"/>缘者。一空缘。即根境相離中间无碍。空隙之空也。 <lb ed="X" n="0428a15"/><lb ed="R098" n="0598a18"/>二明缘。即日月灯等照烛之明也。三根缘。即发识 <lb ed="X" n="0428a16"/><lb ed="R098" n="0598b01"/>之根也。四境缘。即诸识所缘之境也。五作意缘。即 <lb ed="X" n="0428a17"/><lb ed="R098" n="0598b02"/>遍行中之作意也。六分别依。即第六识也。七染净 <lb ed="X" n="0428a18"/><lb ed="R098" n="0598b03"/>依。即第七识也。八根本依。即第八识也。九种子缘。 <lb ed="X" n="0428a19"/><lb ed="R098" n="0598b04"/>即是诸识各有自类亲种子也。此中九缘。于四缘 <lb ed="X" n="0428a20"/><lb ed="R098" n="0598b05"/>中三缘所摄。种子即因缘也。境缘即所缘也。馀七 <lb ed="X" n="0428a21"/><lb ed="R098" n="0598b06"/>缘即增上缘也。诸识从缘。唯眼识全具。耳暗亦闻。 <lb ed="X" n="0428a22"/><lb ed="R098" n="0598b07"/>除明唯从八。鼻舌身三合中取境。暗亦能知。故除 <lb ed="X" n="0428a23"/><lb ed="R098" n="0598b08"/>空明。若根境中间空隙不相合者。即身不觉触。舌 <lb ed="X" n="0428a24"/><lb ed="R098" n="0598b09"/>不知味。鼻不知香。故後三五三四者。谓六识具五 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0428b" n="0428b"/> <lb ed="X" n="0428b01"/><lb ed="R098" n="0598b10"/>缘。七识具三缘八识具四缘。六识五缘者。根･境･作 <lb ed="X" n="0428b02"/><lb ed="R098" n="0598b11"/>意･根本･种子。于空･明之外又除分别。即自体故。不 <lb ed="X" n="0428b03"/><lb ed="R098" n="0598b12"/>言染净即根缘故。七识三缘者。根本依･作意･种子。 <lb ed="X" n="0428b04"/><lb ed="R098" n="0598b13"/>不言根境者。谓依彼转缘。彼即根境故。八识四缘 <lb ed="X" n="0428b05"/><lb ed="R098" n="0598b14"/>者。根･境･作意･种子。不言根本。即自体故。不言染净。 <lb ed="X" n="0428b06"/><lb ed="R098" n="0598b15"/>即根缘故。无分别者。不缘见分。无分别故。若从头 <lb ed="X" n="0428b07"/><lb ed="R098" n="0598b16"/>各增一等无间。则眼等即十缘。等无间者。乃各识 <lb ed="X" n="0428b08"/><lb ed="R098" n="0598b17"/>前念<anchor xml:id="nkr_note_add_0428b0801" n="0428b0801"/><anchor xml:id="beg0428b0801" n="0428b0801"/>已<anchor xml:id="end0428b0801"/>灭。即开闢处所引後念令生。中间无隔者。 <lb ed="X" n="0428b09"/><lb ed="R098" n="0598b18"/>即相续心也。前念不去。後念不生。为前念自体占 <lb ed="X" n="0428b10"/><lb ed="R098" n="0599a01"/>自路故。故识生时须用此缘耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0428b11"/><lb ed="R098" n="0599a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0428b1101"><l>合三離二观尘世</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0428b12"/><lb ed="R098" n="0599a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0428b1201">此颂五识取境不同也。眼耳二识離中取境。鼻舌 <lb ed="X" n="0428b13"/><lb ed="R098" n="0599a04"/>身三合中取境。何以知之。曰。知处不知处。异壞根 <lb ed="X" n="0428b14"/><lb ed="R098" n="0599a05"/>不壞。根别以识从。缘生因缘显。识以从缘義知有 <lb ed="X" n="0428b15"/><lb ed="R098" n="0599a06"/>離合。谓九缘中空･明二缘是显根離義。眼耳二识 <lb ed="X" n="0428b16"/><lb ed="R098" n="0599a07"/>既具空缘。是離中知也。若无空缘。境逼附根。不唯 <lb ed="X" n="0428b17"/><lb ed="R098" n="0599a08"/>无知而且损根。如纤尘入眼即壞其目。大声附耳 <lb ed="X" n="0428b18"/><lb ed="R098" n="0599a09"/>即使人聋。故曰壞根不壞根别也。鼻舌身三不具 <lb ed="X" n="0428b19"/><lb ed="R098" n="0599a10"/>空缘。是合中知也。若具空缘。根境远離。香味触尘 <lb ed="X" n="0428b20"/><lb ed="R098" n="0599a11"/>俱不知故。今三识不具空缘。故香臭入鼻。酸鹹上 <lb ed="X" n="0428b21"/><lb ed="R098" n="0599a12"/>舌。寒热著身。三根宛然分明了境。即知不壞故。又 <lb ed="X" n="0428b22"/><lb ed="R098" n="0599a13"/>如眼即知色境在何方。耳即知声从何方来。而鼻 <lb ed="X" n="0428b23"/><lb ed="R098" n="0599a14"/>舌身则不知境之处所。故知来处者表为離知。不 <lb ed="X" n="0428b24"/><lb ed="R098" n="0599a15"/>知境处者表是合取也。观者即能缘见分。眼等五 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0428c" n="0428c"/> <lb ed="X" n="0428c01"/><lb ed="R098" n="0599a16"/>识及诸心所。尘世者即所缘相分。乃色等五尘也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0428c02"/><lb ed="R098" n="0599a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0428c0201"><l>愚者难分识与根</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0428c03"/><lb ed="R098" n="0599a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0428c0301">此颂小乘不知八识根本种子为生识之缘。以为 <lb ed="X" n="0428c04"/><lb ed="R098" n="0599b01"/>根･识互生也。净色根行相微细。其与识最易淆滥。 <lb ed="X" n="0428c05"/><lb ed="R098" n="0599b02"/>故难分别。愚法者谓声闻人。但断烦恼障。未断所 <lb ed="X" n="0428c06"/><lb ed="R098" n="0599b03"/>知障。故名为愚。何谓难分。曰。由根与识生必同境。 <lb ed="X" n="0428c07"/><lb ed="R098" n="0599b04"/>五识于境任运现缘。不起分别是现量性境。五根 <lb ed="X" n="0428c08"/><lb ed="R098" n="0599b05"/>于境亦任运缘随。因境势亦无分别。故说难分。既 <lb ed="X" n="0428c09"/><lb ed="R098" n="0599b06"/>实难分。根･识何别。曰。五根于境如镜对相。虽有物 <lb ed="X" n="0428c10"/><lb ed="R098" n="0599b07"/>对。略无作意乐欲念起。故无分别。五识于境如镜 <lb ed="X" n="0428c11"/><lb ed="R098" n="0599b08"/>现相。虽似像现。亦有随时俱意识乐欲念起。而无 <lb ed="X" n="0428c12"/><lb ed="R098" n="0599b09"/>计度名言种类。名无分别。是二别義。小乘不知根 <lb ed="X" n="0428c13"/><lb ed="R098" n="0599b10"/>之与识各有种子･现行。以为根･识互生。根之种现 <lb ed="X" n="0428c14"/><lb ed="R098" n="0599b11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0428c1401" n="0428c1401"/><anchor xml:id="beg0428c1401" n="0428c1401"/>但<anchor xml:id="end0428c1401"/>能导识之种现。谓根为生识之缘则可。谓生识 <lb ed="X" n="0428c15"/><lb ed="R098" n="0599b12"/>则不可。以识自有能生之种子故。盖识乃心法。即 <lb ed="X" n="0428c16"/><lb ed="R098" n="0599b13"/>八识之见分。根乃色法。即八识之相分。此色心之 <lb ed="X" n="0428c17"/><lb ed="R098" n="0599b14"/>不同也。根能照境。识能缘境。此根･识之用不同也。 <lb ed="X" n="0428c18"/><lb ed="R098" n="0599b15"/>所言难分者。乃论主谓愚者之不能分耳。故<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0428c19"/><lb ed="R098" n="0599b16"/>为愚心者开心说蕴。为愚色者开色说处。为心色 <lb ed="X" n="0428c20"/><lb ed="R098" n="0599b17"/>俱愚者俱开说十八界。岂非根･识之实难分耶。如 <lb ed="X" n="0428c21"/><lb ed="R098" n="0599b18"/>此又何谓难分耶。曰。始自花严至于楞严。演此三 <lb ed="X" n="0428c22"/><lb ed="R098" n="0600a01"/>科不知幾百千过。多闻如阿难尙以心知眼见为 <lb ed="X" n="0428c23"/><lb ed="R098" n="0600a02"/>言。<persName>佛</persName>以门能见否诘之。以此观之。则根･识难分可 <lb ed="X" n="0428c24"/><lb ed="R098" n="0600a03"/>知矣。 有漏章竟。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0429a" n="0429a"/> <lb ed="X" n="0429a01"/><lb ed="R098" n="0600a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0429a0101"><l>变相观空唯後得</l><l>果中犹自不诠真</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0429a02"/><lb ed="R098" n="0600a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0429a0201">前八句乃有为法。此四句颂五识转。成所作智乃 <lb ed="X" n="0429a03"/><lb ed="R098" n="0600a06"/>出世无为法也。先颂前五转智必不能亲缘真如 <lb ed="X" n="0429a04"/><lb ed="R098" n="0600a07"/>義。谓安慧师执前五因中既成无漏变相缘如。以 <lb ed="X" n="0429a05"/><lb ed="R098" n="0600a08"/>见相二分是遍计性。自证分是依他起性。至<persName>佛</persName>果 <lb ed="X" n="0429a06"/><lb ed="R098" n="0600a09"/>位中自证分亲缘真如。以无相见遍计性故。护法 <lb ed="X" n="0429a07"/><lb ed="R098" n="0600a10"/>师以见･相二分为依他起。六七二识为遍计执。自 <lb ed="X" n="0429a08"/><lb ed="R098" n="0600a11"/>证分为圆成实。以此为正義。故论主以此二句破 <lb ed="X" n="0429a09"/><lb ed="R098" n="0600a12"/>之。变谓变带。相谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0429a0901" n="0429a0901"/><anchor xml:id="beg0429a0901" n="0429a0901"/>己<anchor xml:id="end0429a0901"/>相。即能缘心变带起本质家 <lb ed="X" n="0429a10"/><lb ed="R098" n="0600a13"/>相状之相。而缘名疏所缘缘也。观谓能缘之见分。 <lb ed="X" n="0429a11"/><lb ed="R098" n="0600a14"/>空乃所缘之真如。以彼执前五因中带相缘如。故 <lb ed="X" n="0429a12"/><lb ed="R098" n="0600a15"/>曰观空。唯後得者。简非根本。既非本智则不能亲 <lb ed="X" n="0429a13"/><lb ed="R098" n="0600a16"/>缘真如。果中犹自不诠真者。果中乃<persName>佛</persName>果位中也。 <lb ed="X" n="0429a14"/><lb ed="R098" n="0600a17"/>诠者具也。意谓前五转智不唯因中不缘真如。纵 <lb ed="X" n="0429a15"/><lb ed="R098" n="0600a18"/>在<persName>佛</persName>果位中亦不能亲缘真如。以五八果上圆。安 <lb ed="X" n="0429a16"/><lb ed="R098" n="0600b01"/>慧计五识因中成无漏。一错也。又以自证分为依 <lb ed="X" n="0429a17"/><lb ed="R098" n="0600b02"/>他起。乃依他真如而起者。则所成之智乃依他根 <lb ed="X" n="0429a18"/><lb ed="R098" n="0600b03"/>本修而後得者。故名後得智。则不能亲缘真如。又 <lb ed="X" n="0429a19"/><lb ed="R098" n="0600b04"/>计至<persName>佛</persName>果位自证分缘如。既以自证为依他。若是 <lb ed="X" n="0429a20"/><lb ed="R098" n="0600b05"/>依他即属後得。後得岂能缘如。又一错也。故此二 <lb ed="X" n="0429a21"/><lb ed="R098" n="0600b06"/>句乃破异师计耳。三藏释带有二義。一挟带。二变 <lb ed="X" n="0429a22"/><lb ed="R098" n="0600b07"/>带。然相亦有二義。一体相之相。二相状之相。言挟 <lb ed="X" n="0429a23"/><lb ed="R098" n="0600b08"/>带者。谓根本智亲挟真如相而缘。则以体相为相 <lb ed="X" n="0429a24"/><lb ed="R098" n="0600b09"/>也。变带者。谓後得智缘根身器界诸有为法。必带 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0429b" n="0429b"/> <lb ed="X" n="0429b01"/><lb ed="R098" n="0600b10"/>相状变为空体。虽观诸法空。未離空相。此但能外 <lb ed="X" n="0429b02"/><lb ed="R098" n="0600b11"/>缘诸法。不能亲缘真如故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0429b03"/><lb ed="R098" n="0600b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0429b0301"><l>圆明初发成无漏</l><l>三类分身息苦轮</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0429b04"/><lb ed="R098" n="0600b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0429b0401">此颂五识果上转也。圆明即大圆镜智。以五八果 <lb ed="X" n="0429b05"/><lb ed="R098" n="0600b14"/>上圆。谓<persName>佛</persName>果位第八之大圆镜智一开发时。而第 <lb ed="X" n="0429b06"/><lb ed="R098" n="0600b15"/>五之成所作智倏然现前。故成无漏也。问。前五转 <lb ed="X" n="0429b07"/><lb ed="R098" n="0600b16"/>智何云第八圆明初发耶。答。以前五根是第八亲 <lb ed="X" n="0429b08"/><lb ed="R098" n="0600b17"/>相分。能变之第八有漏。而所变之五根亦有漏故。 <lb ed="X" n="0429b09"/><lb ed="R098" n="0600b18"/>根能发识。根既有漏。识亦有漏。以五八同体故。待 <lb ed="X" n="0429b10"/><lb ed="R098" n="0601a01"/>第八大圆镜智初现前时。则前五根･五识俱成无 <lb ed="X" n="0429b11"/><lb ed="R098" n="0601a02"/>漏而即转成成所作智矣。三类分身者。谓一大化 <lb ed="X" n="0429b12"/><lb ed="R098" n="0601a03"/>身。即千丈卢舍那。为应十地之所现也。二小化身。 <lb ed="X" n="0429b13"/><lb ed="R098" n="0601a04"/>即丈六金身。为应二乘凡夫之所现也。三随类不 <lb ed="X" n="0429b14"/><lb ed="R098" n="0601a05"/>定化。谓<persName>如来</persName>誓愿弘深慈悲普覆。随诸种类有感 <lb ed="X" n="0429b15"/><lb ed="R098" n="0601a06"/>即应。或现大身满虚空中。或现小身种种不等。以 <lb ed="X" n="0429b16"/><lb ed="R098" n="0601a07"/>在因中有外作用。故果上成成所作智利乐有情。 <lb ed="X" n="0429b17"/><lb ed="R098" n="0601a08"/>示现神道种种变化引导众生出生死苦。故云息 <lb ed="X" n="0429b18"/><lb ed="R098" n="0601a09"/>苦轮也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0429b19"/><lb ed="R098" n="0601a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六识颂</cb:mulu><head>〇六识颂</head> <lb ed="X" n="0429b20"/><lb ed="R098" n="0601a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0429b2001"><l>三性三量通三境</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0429b21"/><lb ed="R098" n="0601a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0429b2101">此颂六识三性･三量･三境皆通也。意识缘境。分别 <lb ed="X" n="0429b22"/><lb ed="R098" n="0601a13"/>最强。所以一切善恶皆以意为先导。意起速疾。意 <lb ed="X" n="0429b23"/><lb ed="R098" n="0601a14"/>在言前。意善则法正。意恶则境邪。如一气。嘘之即 <lb ed="X" n="0429b24"/><lb ed="R098" n="0601a15"/>温。吹之即冷。似一水。寒之即结。暖之即融。但依一 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0429c" n="0429c"/> <lb ed="X" n="0429c01"/><lb ed="R098" n="0601a16"/>心随缘转变。故三性･三量･三境但通。五十一心所 <lb ed="X" n="0429c02"/><lb ed="R098" n="0601a17"/>全具也。以通字贯于上下读之。言三性者。善性则 <lb ed="X" n="0429c03"/><lb ed="R098" n="0601a18"/>顺益義。顺于正理。益于自他。不善性则违损義。违 <lb ed="X" n="0429c04"/><lb ed="R098" n="0601b01"/>于正理。损于自他。无记性则于善恶品无所记录 <lb ed="X" n="0429c05"/><lb ed="R098" n="0601b02"/>故。言三量者。一现量。现谓显现。明证众境。不带名 <lb ed="X" n="0429c06"/><lb ed="R098" n="0601b03"/>言。无筹度心。亲得法体。故名现量。二比量。比谓比 <lb ed="X" n="0429c07"/><lb ed="R098" n="0601b04"/>类。以于前境比度方知。故中论云。比量有三。一如 <lb ed="X" n="0429c08"/><lb ed="R098" n="0601b05"/>本。如先见火有烟。後见烟即知有火。二如残。如炊 <lb ed="X" n="0429c09"/><lb ed="R098" n="0601b06"/>饭一粒熟。馀皆知熟。三共见。如眼见人从东去西。 <lb ed="X" n="0429c10"/><lb ed="R098" n="0601b07"/>定知彼去。又如日出处则知是东。日落处则知是 <lb ed="X" n="0429c11"/><lb ed="R098" n="0601b08"/>西。以比类而知故。三非量。谓心･心所于缘境时。错 <lb ed="X" n="0429c12"/><lb ed="R098" n="0601b09"/>谬分别不称境知。名为非量。言三境者。一性境。即 <lb ed="X" n="0429c13"/><lb ed="R098" n="0601b10"/>实根･尘及定果色。自有实种生。乃前五与第八所 <lb ed="X" n="0429c14"/><lb ed="R098" n="0601b11"/>缘。及第六缘诸实色。不带名言。无筹度心。亦名性 <lb ed="X" n="0429c15"/><lb ed="R098" n="0601b12"/>境。及根本智缘真如时。亦是性境。以现证故。二带 <lb ed="X" n="0429c16"/><lb ed="R098" n="0601b13"/>质境。有二种。一真带质。即以心缘心。中间相分两 <lb ed="X" n="0429c17"/><lb ed="R098" n="0601b14"/>头生。挟带本质烁起。乃体相之相。以能所同一见 <lb ed="X" n="0429c18"/><lb ed="R098" n="0601b15"/>分。故名真带质。二似带质。即以心缘色。中间相分 <lb ed="X" n="0429c19"/><lb ed="R098" n="0601b16"/>唯从能缘见分一头变带生起。乃相状之相。名似 <lb ed="X" n="0429c20"/><lb ed="R098" n="0601b17"/>带质。三独影境。有二种。一有质独影。即第六缘五 <lb ed="X" n="0429c21"/><lb ed="R098" n="0601b18"/>尘落谢影子。以托彼外质变起影相。故名有质。所 <lb ed="X" n="0429c22"/><lb ed="R098" n="0602a01"/>变相分亦与能缘见分同种生故。名真独影。亦名 <lb ed="X" n="0429c23"/><lb ed="R098" n="0602a02"/>似带质。二无质独影。即第六识缘空花兔角及过 <lb ed="X" n="0429c24"/><lb ed="R098" n="0602a03"/>未等所变相分。其相分唯第六同种生。以本无空 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0430a" n="0430a"/> <lb ed="X" n="0430a01"/><lb ed="R098" n="0602a04"/>华等质。故名无质。唯从识变。故名无质独影。问。第 <lb ed="X" n="0430a02"/><lb ed="R098" n="0602a05"/>六云何通缘三境耶。答。第六明了意识缘前五尘 <lb ed="X" n="0430a03"/><lb ed="R098" n="0602a06"/>实境时。率尔同时。名为性境。纔落意地分别是靑 <lb ed="X" n="0430a04"/><lb ed="R098" n="0602a07"/>是黄。即名似带质。若意识缘五尘过去落谢影子。 <lb ed="X" n="0430a05"/><lb ed="R098" n="0602a08"/>即名有质独影境。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0430a06"/><lb ed="R098" n="0602a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430a0601"><l>三界轮时易可知</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0430a07"/><lb ed="R098" n="0602a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430a0701">以第六识造种种业。轮转三界行相显勝。故曰易 <lb ed="X" n="0430a08"/><lb ed="R098" n="0602a11"/>可知也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0430a09"/><lb ed="R098" n="0602a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430a0901"><l>相应心所五十一</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0430a10"/><lb ed="R098" n="0602a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430a1001">此颂六识五十一心所全具也。相应有四義。一时。 <lb ed="X" n="0430a11"/><lb ed="R098" n="0602a14"/>谓王所同时而起。二依。谓王所同一所依根。三缘。 <lb ed="X" n="0430a12"/><lb ed="R098" n="0602a15"/>即王所同一所缘境。四行。谓王所三量行相俱同。 <lb ed="X" n="0430a13"/><lb ed="R098" n="0602a16"/>心所有三義。一恒依心起。要心为依方得起故。二 <lb ed="X" n="0430a14"/><lb ed="R098" n="0602a17"/>与心相应。谓遍行等恒与心王相应。一类起故。三 <lb ed="X" n="0430a15"/><lb ed="R098" n="0602a18"/>繫属于心。以遍行等看与何心生时便属彼心之 <lb ed="X" n="0430a16"/><lb ed="R098" n="0602b01"/>作意等故。言五十一者。谓此第六识。六位心所俱 <lb ed="X" n="0430a17"/><lb ed="R098" n="0602b02"/>相应故。所以能取三界生死。以业力殊勝故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0430a18"/><lb ed="R098" n="0602b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430a1801"><l>善恶临时别配之</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0430a19"/><lb ed="R098" n="0602b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430a1901">此颂第六识与善恶心所随时逐境。遇善则善心 <lb ed="X" n="0430a20"/><lb ed="R098" n="0602b05"/>所与之相应。遇恶则染心所与之相应。邪正条然 <lb ed="X" n="0430a21"/><lb ed="R098" n="0602b06"/>不相混滥。<anchor xml:id="nkr_note_add_0430a2101" n="0430a2101"/><anchor xml:id="beg0430a2101" n="0430a2101"/>但<anchor xml:id="end0430a2101"/>就善恶一念起时则心所齐集。以类 <lb ed="X" n="0430a22"/><lb ed="R098" n="0602b07"/>相从。故曰分别配之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0430a23"/><lb ed="R098" n="0602b08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430a2301"><l>性界受三恒转易</l><l>根随信等总相连</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0430a24"/><lb ed="R098" n="0602b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430a2401">此颂第六识于三性･三界･三受之中恒常转变改 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0430b" n="0430b"/> <lb ed="X" n="0430b01"/><lb ed="R098" n="0602b10"/>易。正如善时忽生一恶念。喜时忽生一忧念。改易 <lb ed="X" n="0430b02"/><lb ed="R098" n="0602b11"/>不定。识论云。此六转识易脱不定。故容与三受相 <lb ed="X" n="0430b03"/><lb ed="R098" n="0602b12"/>应。皆领违顺。俱非境故。领顺境相。适悦身心说名 <lb ed="X" n="0430b04"/><lb ed="R098" n="0602b13"/>乐受。领违境相。逼迫身心说名苦受。领俱非境。于 <lb ed="X" n="0430b05"/><lb ed="R098" n="0602b14"/>身心非逼非悦名不苦不乐受。或名五受。以苦分 <lb ed="X" n="0430b06"/><lb ed="R098" n="0602b15"/>忧。以乐分喜。故如是三受与五识相应。说名身受。 <lb ed="X" n="0430b07"/><lb ed="R098" n="0602b16"/>与意识相应。说名心受。若恶念起时。则根本惑与 <lb ed="X" n="0430b08"/><lb ed="R098" n="0602b17"/>随惑相连而起。若善念起时。信等善法亦相连而 <lb ed="X" n="0430b09"/><lb ed="R098" n="0602b18"/>起。以此染净诸心所法相连意识。于性･界･受三恒 <lb ed="X" n="0430b10"/><lb ed="R098" n="0603a01"/>常转易耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0430b11"/><lb ed="R098" n="0603a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430b1101"><l>动身发语独为最</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0430b12"/><lb ed="R098" n="0603a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430b1201">此颂第六识行相最勝。于八识中独此识最强。以 <lb ed="X" n="0430b13"/><lb ed="R098" n="0603a04"/>具三种思故。一审虑思。谓筹量时无造作故。名审 <lb ed="X" n="0430b14"/><lb ed="R098" n="0603a05"/>虑思。二决定思。意既决定。有所作故。名决定思。三 <lb ed="X" n="0430b15"/><lb ed="R098" n="0603a06"/>动发思。动谓动身。发谓发语。动身之思名为身业。 <lb ed="X" n="0430b16"/><lb ed="R098" n="0603a07"/>发语之思名为语业。思即是业。故动发思为身语 <lb ed="X" n="0430b17"/><lb ed="R098" n="0603a08"/>业。则前二思为意业也。具此三种思故。造善恶业 <lb ed="X" n="0430b18"/><lb ed="R098" n="0603a09"/>此识强于诸识耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0430b19"/><lb ed="R098" n="0603a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430b1901"><l>引满能招业力牵</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0430b20"/><lb ed="R098" n="0603a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430b2001">此颂上三业能招引･满二果。牵引八识受生死苦 <lb ed="X" n="0430b21"/><lb ed="R098" n="0603a12"/>也。引者谓此识能引诸识造业。满者谓此识能引 <lb ed="X" n="0430b22"/><lb ed="R098" n="0603a13"/>前五满八识异熟果报。故云。一业引一果。多业能 <lb ed="X" n="0430b23"/><lb ed="R098" n="0603a14"/>圆满也。能招业力牵者。如与善位十一相应则为 <lb ed="X" n="0430b24"/><lb ed="R098" n="0603a15"/>善业牵之而往人天。与根随染位相应则为恶业 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0430c" n="0430c"/> <lb ed="X" n="0430c01"/><lb ed="R098" n="0603a16"/>牵之而往三涂。如影随形故曰牵。然其引业乃能 <lb ed="X" n="0430c02"/><lb ed="R098" n="0603a17"/>造之思。要是第六意识所起。若其满业能造之思 <lb ed="X" n="0430c03"/><lb ed="R098" n="0603a18"/>从五识起。然五无执不能造业。虽造满业亦非自 <lb ed="X" n="0430c04"/><lb ed="R098" n="0603b01"/>能。但由意引方能造作。故五亦具善恶二性。七八 <lb ed="X" n="0430c05"/><lb ed="R098" n="0603b02"/>二识皆不能造。无记性故。 有漏章竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0430c06"/><lb ed="R098" n="0603b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430c0601"><l>发起初心欢喜地</l><l>俱生犹自现缠眠</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0430c07"/><lb ed="R098" n="0603b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430c0701">此颂六识转妙观察智。初下品转也。以第六识顺 <lb ed="X" n="0430c08"/><lb ed="R098" n="0603b05"/>生死流。具有分别俱生我･法二执。若逆流还源亦 <lb ed="X" n="0430c09"/><lb ed="R098" n="0603b06"/>仗此识作我･法二空观。今转识成智从观行位入 <lb ed="X" n="0430c10"/><lb ed="R098" n="0603b07"/>生空观。至七信位方破分别我执。从八信起作法 <lb ed="X" n="0430c11"/><lb ed="R098" n="0603b08"/>空观。历三贤位至初地初心方断分别法执。故云。 <lb ed="X" n="0430c12"/><lb ed="R098" n="0603b09"/>分别二障极喜无。颂言欢喜即初地也。发起者初 <lb ed="X" n="0430c13"/><lb ed="R098" n="0603b10"/>转智也。以第六识三品转智。初地下品转八地。中 <lb ed="X" n="0430c14"/><lb ed="R098" n="0603b11"/>品转等觉。上品转初心者。以一地中有三种心。谓 <lb ed="X" n="0430c15"/><lb ed="R098" n="0603b12"/>入･住･出。初入地时名初心耳。分别二执<anchor xml:id="nkr_note_add_0430c1501" n="0430c1501"/><anchor xml:id="beg0430c1501" n="0430c1501"/>已<anchor xml:id="end0430c1501"/>破。俱生 <lb ed="X" n="0430c16"/><lb ed="R098" n="0603b13"/>二执方现。故云现缠眠。缠即现行。眠即种子。以登 <lb ed="X" n="0430c17"/><lb ed="R098" n="0603b14"/>地时俱生种现未纯伏灭。故云犹自现缠眠耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0430c18"/><lb ed="R098" n="0603b15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0430c1801"><l>远行地後纯无漏</l><l>观察圆明照大千</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0430c19"/><lb ed="R098" n="0603b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0430c1901">此颂第六识中品上品转智義也。远行即第七地。 <lb ed="X" n="0430c20"/><lb ed="R098" n="0603b17"/>後字即八九十地至等觉位也。谓登八地中品。转 <lb ed="X" n="0430c21"/><lb ed="R098" n="0603b18"/>智犹未最极。直至等觉後心方为最上品转。故曰 <lb ed="X" n="0430c22"/><lb ed="R098" n="0604a01"/>圆明。以究竟位中诸漏永尽。无漏随增性净圆明。 <lb ed="X" n="0430c23"/><lb ed="R098" n="0604a02"/>到此地位六识方得纯净无漏。即转成妙观察智 <lb ed="X" n="0430c24"/><lb ed="R098" n="0604a03"/>而圆明普照大千之界矣。谓<persName>如来</persName>善能观察诸法 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0431a" n="0431a"/> <lb ed="X" n="0431a01"/><lb ed="R098" n="0604a04"/>圆融次第。复知众生根性乐欲。以无碍辩才说诸 <lb ed="X" n="0431a02"/><lb ed="R098" n="0604a05"/>妙法。令其开悟获大安乐。皆妙观察智之用也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0431a03"/><lb ed="R098" n="0604a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">七识颂</cb:mulu><head>〇七识颂</head> <lb ed="X" n="0431a04"/><lb ed="R098" n="0604a07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0431a0401"><l>带质有覆通情本</l><l>随缘执我量为非</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0431a05"/><lb ed="R098" n="0604a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0431a0501">此颂七识境性量也。此识于三境中唯缘真带质 <lb ed="X" n="0431a06"/><lb ed="R098" n="0604a09"/>境。谓以心缘心。中间相分两头生。以挟带本质<anchor xml:id="nkr_note_add_0431a0601" n="0431a0601"/><anchor xml:id="beg0431a0601" n="0431a0601"/>己<anchor xml:id="end0431a0601"/> <lb ed="X" n="0431a07"/><lb ed="R098" n="0604a10"/>相而起。名真带质。言通情本者。拣前六识乃以心 <lb ed="X" n="0431a08"/><lb ed="R098" n="0604a11"/>缘色为似带质境也。谓此带质又通七识能缘心。 <lb ed="X" n="0431a09"/><lb ed="R098" n="0604a12"/>以恒起执故。即情也。又通八识见分是所缘。即本 <lb ed="X" n="0431a10"/><lb ed="R098" n="0604a13"/>也。本者谓七识依此见分而立。故以此七识缘第 <lb ed="X" n="0431a11"/><lb ed="R098" n="0604a14"/>八见分为我中间相分。乃体相之相以。七识与八 <lb ed="X" n="0431a12"/><lb ed="R098" n="0604a15"/>识见分本质交带挟起故名为真。以此相分一半 <lb ed="X" n="0431a13"/><lb ed="R098" n="0604a16"/>与所缘第八见分同一种生。一半与能缘第七见 <lb ed="X" n="0431a14"/><lb ed="R098" n="0604a17"/>分同一种生。以八识之见分一半作前七识。即有 <lb ed="X" n="0431a15"/><lb ed="R098" n="0604a18"/>覆性。一半乃内八识见分体。即无覆性。今七识恒 <lb ed="X" n="0431a16"/><lb ed="R098" n="0604b01"/>起遍计执。第八见分为自内我。故曰依彼转缘彼。 <lb ed="X" n="0431a17"/><lb ed="R098" n="0604b02"/>故四性之中唯有覆无记。若无覆无记则属第八 <lb ed="X" n="0431a18"/><lb ed="R098" n="0604b03"/>识。以非善不善无可记录。故名无记。谓此识虽无 <lb ed="X" n="0431a19"/><lb ed="R098" n="0604b04"/>善恶而恒与四惑相应盖覆真性故名有覆无记。 <lb ed="X" n="0431a20"/><lb ed="R098" n="0604b05"/>随缘执我量为非者。此句乃拣量也。若言带质境 <lb ed="X" n="0431a21"/><lb ed="R098" n="0604b06"/>则属比量所缘。今因与四惑相应。随缘第八见分 <lb ed="X" n="0431a22"/><lb ed="R098" n="0604b07"/>执之为我。本非是我谬执为我。故名非量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0431a23"/><lb ed="R098" n="0604b08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0431a2301"><l>八大遍行别境慧</l><l>贪痴我见慢相随</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0431a24"/><lb ed="R098" n="0604b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0431a2401">此颂七识所具相应心所也。谓大随八。遍行五。别 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0431b" n="0431b"/> <lb ed="X" n="0431b01"/><lb ed="R098" n="0604b10"/>境中之慧。根本惑中贪･痴･见･慢。共十八心所也。问。 <lb ed="X" n="0431b02"/><lb ed="R098" n="0604b11"/>此识何与八大相应耶。答。若无昏沉应不定有无 <lb ed="X" n="0431b03"/><lb ed="R098" n="0604b12"/>堪任性。掉擧若无应无嚣动。便是善等。非染汚位。 <lb ed="X" n="0431b04"/><lb ed="R098" n="0604b13"/>若染心中无散乱者。应非流荡非染汚心。若无失 <lb ed="X" n="0431b05"/><lb ed="R098" n="0604b14"/>念不正知者。如何能起烦恼现前。若无不信懈怠 <lb ed="X" n="0431b06"/><lb ed="R098" n="0604b15"/>放逸。如何论说此三心所染心相应。故染汚意决 <lb ed="X" n="0431b07"/><lb ed="R098" n="0604b16"/>定皆与八大随烦恼相应而生。问。此识何与五遍 <lb ed="X" n="0431b08"/><lb ed="R098" n="0604b17"/>行相应耶。答。此五法遍一切识与诸心等。故七识 <lb ed="X" n="0431b09"/><lb ed="R098" n="0604b18"/>应具也。问。何与别境中之慧相应耶。答。慧与我见 <lb ed="X" n="0431b10"/><lb ed="R098" n="0605a01"/>为体性故。故亦宜有。问。何与根惑中之贪･痴･见･慢･ <lb ed="X" n="0431b11"/><lb ed="R098" n="0605a02"/>四烦恼相应耶。答。一我贪者。谓此识一向贪爱第 <lb ed="X" n="0431b12"/><lb ed="R098" n="0605a03"/>八见分。执之以为我则耽染爱著不暂捨故。二我 <lb ed="X" n="0431b13"/><lb ed="R098" n="0605a04"/>痴者。即无明。谓此识不了第八之体本无实我。妄 <lb ed="X" n="0431b14"/><lb ed="R098" n="0605a05"/>计为实。迷无我理。故名我痴。三我见者。谓不了第 <lb ed="X" n="0431b15"/><lb ed="R098" n="0605a06"/>八本非是彼之我。而起我见。妄认为我故。四我慢 <lb ed="X" n="0431b16"/><lb ed="R098" n="0605a07"/>者。由执为我。遂令憍倨自大贡高飞擧故。问。根本 <lb ed="X" n="0431b17"/><lb ed="R098" n="0605a08"/>六中开见成十。此识何独具四耶。答。以有我见故 <lb ed="X" n="0431b18"/><lb ed="R098" n="0605a09"/>馀诸见不生。问。何故此识不与疑･嗔二烦恼相应 <lb ed="X" n="0431b19"/><lb ed="R098" n="0605a10"/>耶。答。由我见故。审详明决疑无容起。故不与疑相 <lb ed="X" n="0431b20"/><lb ed="R098" n="0605a11"/>应。由我爱故。深生耽著。嗔不得生。故不与嗔相应。 <lb ed="X" n="0431b21"/><lb ed="R098" n="0605a12"/>问。何故不与别境四法相应耶。答。谓欲是希望。未 <lb ed="X" n="0431b22"/><lb ed="R098" n="0605a13"/>遂合事。此识恒与第八和合。缘以为境。更无希望。 <lb ed="X" n="0431b23"/><lb ed="R098" n="0605a14"/>故不与欲相应。解者。于事尙在未定。起决定解印 <lb ed="X" n="0431b24"/><lb ed="R098" n="0605a15"/>证持守。此识决定恒执第八为自内我。更无异念 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0431c" n="0431c"/> <lb ed="X" n="0431c01"/><lb ed="R098" n="0605a16"/>不烦印持。故不与勝解相应。念唯记忆过去所习 <lb ed="X" n="0431c02"/><lb ed="R098" n="0605a17"/>事业。此识恒缘第八现境。不烦记忆。故不与念相 <lb ed="X" n="0431c03"/><lb ed="R098" n="0605a18"/>应。定唯一意专注境。此识任运。刹那念念别缘。不 <lb ed="X" n="0431c04"/><lb ed="R098" n="0605b01"/>专不一。故不与定相应也。问。何故此识不与善十 <lb ed="X" n="0431c05"/><lb ed="R098" n="0605b02"/>一心所相应耶。答。善是净故。此识染汚。故不与善 <lb ed="X" n="0431c06"/><lb ed="R098" n="0605b03"/>相应。问。何故不与十小随相应耶。答。以忿等十法 <lb ed="X" n="0431c07"/><lb ed="R098" n="0605b04"/>行相粗动。此识审细。故不与相应。又无惭･无愧唯 <lb ed="X" n="0431c08"/><lb ed="R098" n="0605b05"/>是不善。此识唯无记。故亦不与相应。问。何故不与 <lb ed="X" n="0431c09"/><lb ed="R098" n="0605b06"/>四不定相应耶。答。恶作是追悔过去所作事业。此 <lb ed="X" n="0431c10"/><lb ed="R098" n="0605b07"/>识恒缘第八。无有疑悔。故不与恶作相应。睡眠是 <lb ed="X" n="0431c11"/><lb ed="R098" n="0605b08"/>藉外缘辛苦勤劳。身不自在。心睡昧劣。有时暂现。 <lb ed="X" n="0431c12"/><lb ed="R098" n="0605b09"/>此识一类内执第八为我。不假外缘。故不与睡眠 <lb ed="X" n="0431c13"/><lb ed="R098" n="0605b10"/>相应。寻伺者。寻谓寻求。令心匆遽于意言境粗转 <lb ed="X" n="0431c14"/><lb ed="R098" n="0605b11"/>为性。伺谓伺察。令心匆遽于意言境细转为性。此 <lb ed="X" n="0431c15"/><lb ed="R098" n="0605b12"/>识唯依内门而转一类执我。不假寻伺。故非七识 <lb ed="X" n="0431c16"/><lb ed="R098" n="0605b13"/>所具耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0431c17"/><lb ed="R098" n="0605b14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0431c1701"><l>恒审思量我相随</l><l>有情日夜镇昏迷</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0431c18"/><lb ed="R098" n="0605b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0431c1801">此颂七识自性行相皆是思量。故恒相随第八见 <lb ed="X" n="0431c19"/><lb ed="R098" n="0605b16"/>分执之为我。论云。思量为性相者。双显此识自性 <lb ed="X" n="0431c20"/><lb ed="R098" n="0605b17"/>行相也。意以思量为自性故。即复用彼为行相故。 <lb ed="X" n="0431c21"/><lb ed="R098" n="0605b18"/>由斯兼释所立别名。以能恒审思量名末那故。未 <lb ed="X" n="0431c22"/><lb ed="R098" n="0606a01"/>转依位恒审思量所执我相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0431c2201" n="0431c2201"/><anchor xml:id="beg0431c2201" n="0431c2201"/>已<anchor xml:id="end0431c2201"/>转依位亦恒审思 <lb ed="X" n="0431c23"/><lb ed="R098" n="0606a02"/>量无我相故。恒之与审于八识中有四句分别。八 <lb ed="X" n="0431c24"/><lb ed="R098" n="0606a03"/>识恒而非审。谓不执我。无间断故。六识审而非恒。 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0432a" n="0432a"/> <lb ed="X" n="0432a01"/><lb ed="R098" n="0606a04"/>谓执我。有间断故。五识非恒非审。不执我。有间断 <lb ed="X" n="0432a02"/><lb ed="R098" n="0606a05"/>故。七识亦恒亦审。执我。无间断故。不恒则与八识 <lb ed="X" n="0432a03"/><lb ed="R098" n="0606a06"/>血脉断矣。不审则与六识血脉断矣。以七识无本 <lb ed="X" n="0432a04"/><lb ed="R098" n="0606a07"/>位。故护法云。五八无法亦无人。六七二识甚均平。 <lb ed="X" n="0432a05"/><lb ed="R098" n="0606a08"/>五八无执。六七有执。是均平義。五八一恒一非恒。 <lb ed="X" n="0432a06"/><lb ed="R098" n="0606a09"/>六七一恒一非恒。亦是均平也。有情日夜镇昏迷 <lb ed="X" n="0432a07"/><lb ed="R098" n="0606a10"/>者。镇。常也。谓第七识恒常思量审察。一向执我。故 <lb ed="X" n="0432a08"/><lb ed="R098" n="0606a11"/>令诸有情恒处生死之中。常于长夜昏迷而不自 <lb ed="X" n="0432a09"/><lb ed="R098" n="0606a12"/>觉者。以七识执我之过也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0432a10"/><lb ed="R098" n="0606a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0432a1001"><l>四惑八大相应起</l><l>六转呼为染净依</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0432a11"/><lb ed="R098" n="0606a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0432a1101">此牒前染所与识相应。故令有情日夜昏迷。障真 <lb ed="X" n="0432a12"/><lb ed="R098" n="0606a15"/>義智。蔽圣慧眼。其由烦恼为害耳。转者不定義。即 <lb ed="X" n="0432a13"/><lb ed="R098" n="0606a16"/>三性･三量･三境易脱不定。名为转识。前七皆名转 <lb ed="X" n="0432a14"/><lb ed="R098" n="0606a17"/>识。唯第八名不转识。第六转识呼第七为染净依 <lb ed="X" n="0432a15"/><lb ed="R098" n="0606a18"/>者。谓此识有漏。内常执我。故令第六念念成染。由 <lb ed="X" n="0432a16"/><lb ed="R098" n="0606b01"/>此识无漏。恒思无我。故令第六念念成净。七识为 <lb ed="X" n="0432a17"/><lb ed="R098" n="0606b02"/>所依。六识为能依。依即根也。是以第六成染成净 <lb ed="X" n="0432a18"/><lb ed="R098" n="0606b03"/>皆由第七识。故云六转呼为染净依。 有漏章竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0432a19"/><lb ed="R098" n="0606b04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0432a1901"><l>极喜初心平等性</l><l>无功用行我恒摧</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0432a20"/><lb ed="R098" n="0606b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0432a2001">此颂七识下品中品转智義也。凡一地具初中後 <lb ed="X" n="0432a21"/><lb ed="R098" n="0606b06"/>三心。即入･住･出。故有三品。今谓末那识于初地初 <lb ed="X" n="0432a22"/><lb ed="R098" n="0606b07"/>心即当转平等性智。以地前六识作生空观。到初 <lb ed="X" n="0432a23"/><lb ed="R098" n="0606b08"/>地初心即破分别二障。故曰分别二障极喜无。而 <lb ed="X" n="0432a24"/><lb ed="R098" n="0606b09"/>平等性智方纔现前。此乃下品初转也。以俱生二 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0432b" n="0432b"/> <lb ed="X" n="0432b01"/><lb ed="R098" n="0606b10"/>执全未破故。曰六七俱生地地除。故从二地作双 <lb ed="X" n="0432b02"/><lb ed="R098" n="0606b11"/>空观断俱生二执起。至第七无功用行破藏识方 <lb ed="X" n="0432b03"/><lb ed="R098" n="0606b12"/>断俱生我执。故云我恒摧。良由第六识入生空观。 <lb ed="X" n="0432b04"/><lb ed="R098" n="0606b13"/>碍此七识。俱生我执不生。俱生法执犹存。故云单 <lb ed="X" n="0432b05"/><lb ed="R098" n="0606b14"/>执末那居种位。平等性智不现前。不现前者但未 <lb ed="X" n="0432b06"/><lb ed="R098" n="0606b15"/>圆满。乃中品转也。故曰第七修道除种现。由第六 <lb ed="X" n="0432b07"/><lb ed="R098" n="0606b16"/>识入生法二空观故。碍此七识俱生我法二执不 <lb ed="X" n="0432b08"/><lb ed="R098" n="0606b17"/>起。故云双执末那归种位。平等性智方现前。直至 <lb ed="X" n="0432b09"/><lb ed="R098" n="0606b18"/>等觉後心。二执方纔破净。此智方得圆满。乃上品 <lb ed="X" n="0432b10"/><lb ed="R098" n="0607a01"/>转也。故曰金刚道後总皆无。言居者居住。归者归 <lb ed="X" n="0432b11"/><lb ed="R098" n="0607a02"/>藏。问。第七转智何由第六入双空观耶。答。第七乃 <lb ed="X" n="0432b12"/><lb ed="R098" n="0607a03"/>有覆无记。唯俱生无分别惑。故以无分别于缘境 <lb ed="X" n="0432b13"/><lb ed="R098" n="0607a04"/>时。唯任运转。无力断惑。故登地时自不能转。由六 <lb ed="X" n="0432b14"/><lb ed="R098" n="0607a05"/>识断分别二障。转二空智。故第七仗之得初下品 <lb ed="X" n="0432b15"/><lb ed="R098" n="0607a06"/>转也。至八地无功用道。乃破俱生我执。俱生法执 <lb ed="X" n="0432b16"/><lb ed="R098" n="0607a07"/>犹存。故云我恒摧。此但我执摧落。乃中品转耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0432b17"/><lb ed="R098" n="0607a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0432b1701"><l><persName>如来</persName>现起他受用</l><l>十地菩萨所被機</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0432b18"/><lb ed="R098" n="0607a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0432b1801">此颂七识上品转智義也。以前初地初心但下品 <lb ed="X" n="0432b19"/><lb ed="R098" n="0607a10"/>转。俱生我执但伏而未断。俱生法执犹存。至七地 <lb ed="X" n="0432b20"/><lb ed="R098" n="0607a11"/>无功用行名中品转。但我恒摧。从八地起但伏俱 <lb ed="X" n="0432b21"/><lb ed="R098" n="0607a12"/>生法执而犹间起。皆非最极。直至<persName>如来</persName>究竟位中。 <lb ed="X" n="0432b22"/><lb ed="R098" n="0607a13"/>烦恼･所知二障种现俱尽。平等性智方得圆满。名 <lb ed="X" n="0432b23"/><lb ed="R098" n="0607a14"/>上品转也。故此智圆时则能现他受用微妙报身。 <lb ed="X" n="0432b24"/><lb ed="R098" n="0607a15"/>住华藏界。为十地菩萨说大法也。此<persName>佛</persName>说法。二乘 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0432c" n="0432c"/> <lb ed="X" n="0432c01"/><lb ed="R098" n="0607a16"/>绝分。故言十地菩萨所被機耳。故曰于<persName>如来</persName>究竟 <lb ed="X" n="0432c02"/><lb ed="R098" n="0607a17"/>位中转成无漏。则能现前他受用身。即能被之<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0432c03"/><lb ed="R098" n="0607a18"/>十地菩萨乃所<anchor xml:id="nkr_note_add_0432c0301" n="0432c0301"/><anchor xml:id="beg0432c0301" n="0432c0301"/>被<anchor xml:id="end0432c0301"/>之機也。报身有二。一自受用。乃 <lb ed="X" n="0432c04"/><lb ed="R098" n="0607b01"/>自受用廣大法乐。与法身同体。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能知 <lb ed="X" n="0432c05"/><lb ed="R098" n="0607b02"/>之。十地菩萨可见者。乃他受用耳。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0432c06"/><lb ed="R098" n="0607b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八识颂</cb:mulu><head>〇八识颂</head> <lb ed="X" n="0432c07"/><lb ed="R098" n="0607b04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0432c0701"><l>性唯无覆五遍行</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0432c08"/><lb ed="R098" n="0607b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0432c0801">此颂八识性与心所也。此识于四性中唯是无覆 <lb ed="X" n="0432c09"/><lb ed="R098" n="0607b06"/>无记性。问。何以知是无覆无记耶。答。以此识是异 <lb ed="X" n="0432c10"/><lb ed="R098" n="0607b07"/>熟性故。异熟者。异谓别异。即因果性别。熟谓成熟。 <lb ed="X" n="0432c11"/><lb ed="R098" n="0607b08"/>此唯属果。因果合说名为异熟。既是异熟。定非善 <lb ed="X" n="0432c12"/><lb ed="R098" n="0607b09"/>染二性所摄。若此识是善染者。流转还灭应不得 <lb ed="X" n="0432c13"/><lb ed="R098" n="0607b10"/>成。以非善染故。能随善染而成流转还灭。此约异 <lb ed="X" n="0432c14"/><lb ed="R098" n="0607b11"/>熟显无记也。此识是善染依而非善染。此若是善。 <lb ed="X" n="0432c15"/><lb ed="R098" n="0607b12"/>应非染依。此若是染。应非善依。由非善染。故能为 <lb ed="X" n="0432c16"/><lb ed="R098" n="0607b13"/>善染依。此约善染所依显无记也。此识是所熏性。 <lb ed="X" n="0432c17"/><lb ed="R098" n="0607b14"/>以非善染而能受善染熏。若是善染应非受熏。若 <lb ed="X" n="0432c18"/><lb ed="R098" n="0607b15"/>不受熏则应善染。因果皆成断灭。此约所熏显无 <lb ed="X" n="0432c19"/><lb ed="R098" n="0607b16"/>记也。具上三義。证知第八唯是无覆无记性摄。言 <lb ed="X" n="0432c20"/><lb ed="R098" n="0607b17"/>无覆者。覆谓染法。有障碍義。有盖蔽義。障碍圣道 <lb ed="X" n="0432c21"/><lb ed="R098" n="0607b18"/>不得生起。盖蔽真心不得淸净。此识无此二義。故 <lb ed="X" n="0432c22"/><lb ed="R098" n="0608a01"/>名无覆。言无记者。谓善因感可爱之果。恶因感非 <lb ed="X" n="0432c23"/><lb ed="R098" n="0608a02"/>爱之果。彼二皆有殊勝强盛之体可记可别。此识 <lb ed="X" n="0432c24"/><lb ed="R098" n="0608a03"/>无此二義。故名无记。如镜体光明。本非靑黄。故能 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0433a" n="0433a"/> <lb ed="X" n="0433a01"/><lb ed="R098" n="0608a04"/>现靑黄耳。问。此识与幾心所相应耶。答。恒与作意･ <lb ed="X" n="0433a02"/><lb ed="R098" n="0608a05"/>触･受･想･思相应。识论云。阿赖耶识无始时来。乃至 <lb ed="X" n="0433a03"/><lb ed="R098" n="0608a06"/>未转于一切位。恒与此五心所相应。以是遍行摄 <lb ed="X" n="0433a04"/><lb ed="R098" n="0608a07"/>故。正是楞伽经中流注生住灭也。问。此识何故不 <lb ed="X" n="0433a05"/><lb ed="R098" n="0608a08"/>与别境五法相应。答。互相违故。曰如何相违。谓别 <lb ed="X" n="0433a06"/><lb ed="R098" n="0608a09"/>境之欲希望所好乐事。此识任彼善恶业转无所 <lb ed="X" n="0433a07"/><lb ed="R098" n="0608a10"/>好乐。故不与欲相应。勝解是印证守持决定之事。 <lb ed="X" n="0433a08"/><lb ed="R098" n="0608a11"/>此识任运不能印持亦无决定。故不与勝解相应。 <lb ed="X" n="0433a09"/><lb ed="R098" n="0608a12"/>念是明记过去曾习之事使不忘失。此识昧劣不 <lb ed="X" n="0433a10"/><lb ed="R098" n="0608a13"/>能明记。故不与念相应。定能令心专注一境无有 <lb ed="X" n="0433a11"/><lb ed="R098" n="0608a14"/>异缘。此识任运刹那别缘三类。故不与定相应。慧 <lb ed="X" n="0433a12"/><lb ed="R098" n="0608a15"/>唯拣择得･非得事。此识微细昧略不能拣择。故不 <lb ed="X" n="0433a13"/><lb ed="R098" n="0608a16"/>与慧相应。且别境者别别缘境而得生故。此识唯 <lb ed="X" n="0433a14"/><lb ed="R098" n="0608a17"/>是一类相续。故不与别境相应也。问。此识何故不 <lb ed="X" n="0433a15"/><lb ed="R098" n="0608a18"/>与善所相应耶。答。此识唯是异熟无记。非善性故。 <lb ed="X" n="0433a16"/><lb ed="R098" n="0608b01"/>故不与善十一相应。问。此识何不具染所耶。答。此 <lb ed="X" n="0433a17"/><lb ed="R098" n="0608b02"/>识非恶性故。故不与根･随烦恼相应。问。此识何不 <lb ed="X" n="0433a18"/><lb ed="R098" n="0608b03"/>具四不定耶。答。恶作等四虽通无记。非一切时常 <lb ed="X" n="0433a19"/><lb ed="R098" n="0608b04"/>相续。故不与异熟相应。是故第八识唯具遍行五 <lb ed="X" n="0433a20"/><lb ed="R098" n="0608b05"/>心所耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0433a21"/><lb ed="R098" n="0608b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0433a2101"><l>界地随他业力生</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0433a22"/><lb ed="R098" n="0608b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0433a2201">此颂第八识本无生死。但随业力而转也。谓由前 <lb ed="X" n="0433a23"/><lb ed="R098" n="0608b08"/>六所造善恶业力。牵引此识往来于三界九地五 <lb ed="X" n="0433a24"/><lb ed="R098" n="0608b09"/>趣四生九中受异熟果。为总报主。以为体故。以与 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0433b" n="0433b"/> <lb ed="X" n="0433b01"/><lb ed="R098" n="0608b10"/>前七色心等法为依止故。问。何偏为体。答。具三義 <lb ed="X" n="0433b02"/><lb ed="R098" n="0608b11"/>故名真异熟。一遍義。谓此识遍三界。简前五识不 <lb ed="X" n="0433b03"/><lb ed="R098" n="0608b12"/>遍无色界等。二常相续。简第六有间断故。三业招。 <lb ed="X" n="0433b04"/><lb ed="R098" n="0608b13"/>简第七全无业招。自是有覆。非他业故。具此三義 <lb ed="X" n="0433b05"/><lb ed="R098" n="0608b14"/>故能为体。言受异熟果者。谓由前六造善恶业。牵 <lb ed="X" n="0433b06"/><lb ed="R098" n="0608b15"/>引第八受善恶报相续不断。名异熟果。言引业者。 <lb ed="X" n="0433b07"/><lb ed="R098" n="0608b16"/>引谓牵引。谓业有力能引第八受总报故。满业者。 <lb ed="X" n="0433b08"/><lb ed="R098" n="0608b17"/>满谓满足。谓满别报。即前六识造善恶业。能满第 <lb ed="X" n="0433b09"/><lb ed="R098" n="0608b18"/>八善恶二果。以一业引一果。多业能圆满故。第八 <lb ed="X" n="0433b10"/><lb ed="R098" n="0609a01"/>名总报主。而前六名别报主也。然前转识之无记 <lb ed="X" n="0433b11"/><lb ed="R098" n="0609a02"/>性者。乃从异熟识起。名异熟生。非真异熟。有间断 <lb ed="X" n="0433b12"/><lb ed="R098" n="0609a03"/>故。以此第八当体虽无善恶。而被他六识造善恶 <lb ed="X" n="0433b13"/><lb ed="R098" n="0609a04"/>之业力而牵引于三界九地受生死者。乃前六识 <lb ed="X" n="0433b14"/><lb ed="R098" n="0609a05"/>之过也。故前六识颂云。引满能招业力牵者。此也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0433b15"/><lb ed="R098" n="0609a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0433b1501"><l>二乘不了因迷执</l><l>由此能兴论主诤</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0433b16"/><lb ed="R098" n="0609a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0433b1601">此颂第八深密義。言二乘者。简非大乘。谓小乘不 <lb ed="X" n="0433b17"/><lb ed="R098" n="0609a08"/>知者。以<persName>世尊</persName>一向未曾显说故。二乘人不信有此 <lb ed="X" n="0433b18"/><lb ed="R098" n="0609a09"/>识。所以不说者。以此识甚深微细。非思量所知。非 <lb ed="X" n="0433b19"/><lb ed="R098" n="0609a10"/>二乘智慧所觉。在菩萨地尽亦不能尽知。唯<persName>佛</persName>与 <lb ed="X" n="0433b20"/><lb ed="R098" n="0609a11"/><persName>佛</persName>乃能究尽。故不说耳。故云。陀那微细识。习气成 <lb ed="X" n="0433b21"/><lb ed="R098" n="0609a12"/>瀑流。真非真恐迷。我常不开演。陀那此云执持。此 <lb ed="X" n="0433b22"/><lb ed="R098" n="0609a13"/>识之体深隐精微。故曰微细识。习气即所持种子。 <lb ed="X" n="0433b23"/><lb ed="R098" n="0609a14"/>谓识中无始微细生灭念念受熏。以此习种能发 <lb ed="X" n="0433b24"/><lb ed="R098" n="0609a15"/>现行引生诸趣。于根身器界流转无停。故如瀑流。 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0433c" n="0433c"/> <lb ed="X" n="0433c01"/><lb ed="R098" n="0609a16"/>真非真恐迷。言我若说为真。其奈带持种子妄习 <lb ed="X" n="0433c02"/><lb ed="R098" n="0609a17"/>不除。众生将迷妄为真。未免瀑流漂转。我若说为 <lb ed="X" n="0433c03"/><lb ed="R098" n="0609a18"/>非真。其奈体即真如。離此无真。众生将弃真为妄。 <lb ed="X" n="0433c04"/><lb ed="R098" n="0609b01"/>未免向外驰求。由此真与非真二俱难言。是故非 <lb ed="X" n="0433c05"/><lb ed="R098" n="0609b02"/>时非機故我常不开演。以不令众生堕彼二种之 <lb ed="X" n="0433c06"/><lb ed="R098" n="0609b03"/>迷故也。以<persName>世尊</persName>寻常但为小根说六识。建立染净 <lb ed="X" n="0433c07"/><lb ed="R098" n="0609b04"/>根本。故二乘一向未闻。以浅智难知故不了耳。又 <lb ed="X" n="0433c08"/><lb ed="R098" n="0609b05"/>云我于凡愚不开演。恐彼分别执为我。故曰因迷 <lb ed="X" n="0433c09"/><lb ed="R098" n="0609b06"/>执。以小乘不信有此识故。大乘论师引三经四颂 <lb ed="X" n="0433c10"/><lb ed="R098" n="0609b07"/>四教十理证有此识。故云由此能兴论主诤。引证 <lb ed="X" n="0433c11"/><lb ed="R098" n="0609b08"/>之義。识论廣明。文繁不引。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0433c12"/><lb ed="R098" n="0609b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0433c1201"><l>浩浩三藏不可穷</l><l>渊深七浪境为风</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0433c13"/><lb ed="R098" n="0609b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0433c1301">此颂八识体性渊微随缘生识之義也。浩浩者。廣 <lb ed="X" n="0433c14"/><lb ed="R098" n="0609b11"/>大无涯之貌。谓<persName>如来</persName>藏性海由不思议熏变而为 <lb ed="X" n="0433c15"/><lb ed="R098" n="0609b12"/>业海。故此识体廣大无涯。以具三藏義故名为藏 <lb ed="X" n="0433c16"/><lb ed="R098" n="0609b13"/>识。三藏者。一能藏。即是能持義。犹如库藏。能藏一 <lb ed="X" n="0433c17"/><lb ed="R098" n="0609b14"/>切宝贝等物。谓无量劫来所作一切善恶种子。唯 <lb ed="X" n="0433c18"/><lb ed="R098" n="0609b15"/>此识能藏。此约持种边说。二所藏。即是所依義。犹 <lb ed="X" n="0433c19"/><lb ed="R098" n="0609b16"/>如库藏是宝贝等所依故。此识是一切善染法所 <lb ed="X" n="0433c20"/><lb ed="R098" n="0609b17"/>依处。故名所藏。此约受熏边说。又能藏義者。谓根 <lb ed="X" n="0433c21"/><lb ed="R098" n="0609b18"/>身等法唯此识能含藏故。如像在珠。故曰。欲灭一 <lb ed="X" n="0433c22"/><lb ed="R098" n="0610a01"/>切法。总在赖耶中。欲觅一切像。总在摩尼内。次所 <lb ed="X" n="0433c23"/><lb ed="R098" n="0610a02"/>藏義者。谓此识体即以色心等为所藏处。以色心 <lb ed="X" n="0433c24"/><lb ed="R098" n="0610a03"/>等是此识之相见二分。故如珠在像内。故曰欲觅 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0434a" n="0434a"/> <lb ed="X" n="0434a01"/><lb ed="R098" n="0610a04"/>赖耶识只在色心中。欲觅摩尼珠只在靑黄内。所 <lb ed="X" n="0434a02"/><lb ed="R098" n="0610a05"/>谓能藏自体于诸法中。又能藏诸法于自体内也。 <lb ed="X" n="0434a03"/><lb ed="R098" n="0610a06"/>三执藏。即坚守不捨義。犹如金银等藏为人坚守。 <lb ed="X" n="0434a04"/><lb ed="R098" n="0610a07"/>此识为染汚末那坚执为自内我。故名执藏。以有 <lb ed="X" n="0434a05"/><lb ed="R098" n="0610a08"/>此三義故。令积劫因果不失不壞。故云不可穷。此 <lb ed="X" n="0434a06"/><lb ed="R098" n="0610a09"/>识本是湛渊之心。为四缘等境风鼓动故。生起七 <lb ed="X" n="0434a07"/><lb ed="R098" n="0610a10"/>识波浪。造种种业。故经云。藏识海常住。境界风所 <lb ed="X" n="0434a08"/><lb ed="R098" n="0610a11"/>动。洪波鼓冥壑。无有断绝时。故云渊深七浪境为 <lb ed="X" n="0434a09"/><lb ed="R098" n="0610a12"/>风也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0434a10"/><lb ed="R098" n="0610a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0434a1001"><l>受熏持种根身器</l><l>去後来先作主公</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0434a11"/><lb ed="R098" n="0610a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0434a1101">此颂八识之力用也。言此识既能受熏。复能执持 <lb ed="X" n="0434a12"/><lb ed="R098" n="0610a15"/>种子根身器界。以是无记性。故能受善染熏。以其 <lb ed="X" n="0434a13"/><lb ed="R098" n="0610a16"/>体廣大。故能持种。又能持根身器界令一期不散 <lb ed="X" n="0434a14"/><lb ed="R098" n="0610a17"/>壞。为所缘境。以此故能为三界总报主也。故往来 <lb ed="X" n="0434a15"/><lb ed="R098" n="0610a18"/>六道。死时後去。投胎先来。为众生之命根。故云作 <lb ed="X" n="0434a16"/><lb ed="R098" n="0610b01"/>主公。依经论而辨此识捨出之处。瑜伽云。善业从 <lb ed="X" n="0434a17"/><lb ed="R098" n="0610b02"/>下冷。恶业从上冷。二皆至于心。一处同时捨。杂宝 <lb ed="X" n="0434a18"/><lb ed="R098" n="0610b03"/>藏经云。顶圣眼生天。人心饿鬼腹。旁生膝盖離。地 <lb ed="X" n="0434a19"/><lb ed="R098" n="0610b04"/>狱脚板出。然经论异者。经明六趣差别。论明善恶 <lb ed="X" n="0434a20"/><lb ed="R098" n="0610b05"/>两途。其義一也。 有漏章竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0434a21"/><lb ed="R098" n="0610b06"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX55p0434a2101"><l>不动地前纔捨藏</l><l>金刚道後异熟空</l> <lb ed="X" n="0434a22"/><lb ed="R098" n="0610b07"/><l>大圆无垢同时发</l><l>普照十方尘刹中</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0434a23"/><lb ed="R098" n="0610b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0434a2301">此颂八识次第捨名乃至究竟转智之義也。此第 <lb ed="X" n="0434a24"/><lb ed="R098" n="0610b09"/>八识具三种名。一阿赖耶识。二异熟识。三庵摩罗 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0434b" n="0434b"/> <lb ed="X" n="0434b01"/><lb ed="R098" n="0610b10"/>识。一名阿赖耶识。此云无没。以真如随生死而不 <lb ed="X" n="0434b02"/><lb ed="R098" n="0610b11"/>失不壞。故云无没。又云藏识。以具三藏義故。谓此 <lb ed="X" n="0434b03"/><lb ed="R098" n="0610b12"/>识因七识念念执为我故。从无始来长劫相续沉 <lb ed="X" n="0434b04"/><lb ed="R098" n="0610b13"/>沦生死。别教菩萨从初发心修行。历过三贤登地 <lb ed="X" n="0434b05"/><lb ed="R098" n="0610b14"/>以去。至第七地破俱生我执。烦恼永断不受彼熏。 <lb ed="X" n="0434b06"/><lb ed="R098" n="0610b15"/>七识不执我。三藏之名从此纔捨。显过最重。故云 <lb ed="X" n="0434b07"/><lb ed="R098" n="0610b16"/>不动地前纔捨藏也。二名异熟识。谓八地以後尙 <lb ed="X" n="0434b08"/><lb ed="R098" n="0610b17"/>有微细俱生法执及有漏善种。尙引後果。亦从无 <lb ed="X" n="0434b09"/><lb ed="R098" n="0610b18"/>始至等觉位。名异熟识亦具三義。一变异而熟。因 <lb ed="X" n="0434b10"/><lb ed="R098" n="0611a01"/>种变异果方熟故。二异时而熟。因灭果生定异时 <lb ed="X" n="0434b11"/><lb ed="R098" n="0611a02"/>故。三异类而熟。以善恶因至果方熟故。具此三義 <lb ed="X" n="0434b12"/><lb ed="R098" n="0611a03"/>名异熟识。至金刚道後等觉後心证解脱道。异熟 <lb ed="X" n="0434b13"/><lb ed="R098" n="0611a04"/>方空。一念顿断最初生相无明。为入妙觉。因亡果 <lb ed="X" n="0434b14"/><lb ed="R098" n="0611a05"/>丧。此异熟识方断。故云金刚道後异熟空也。三名 <lb ed="X" n="0434b15"/><lb ed="R098" n="0611a06"/>庵摩罗。此云白净无垢识。谓<persName>如来</persName>藏淸净真心虽 <lb ed="X" n="0434b16"/><lb ed="R098" n="0611a07"/>在生死。本来无染。返流还净。从证<persName>佛</persName>果。尽未来际。 <lb ed="X" n="0434b17"/><lb ed="R098" n="0611a08"/>名无垢识。本<persName>如来</persName>藏以有鉴機照用无思而应。故 <lb ed="X" n="0434b18"/><lb ed="R098" n="0611a09"/>亦名识。此识与大圆镜智同时发起。相续执持无 <lb ed="X" n="0434b19"/><lb ed="R098" n="0611a10"/>漏种故。故云大圆无垢同时发。到此境智相应法 <lb ed="X" n="0434b20"/><lb ed="R098" n="0611a11"/>身显现。圆明普照十方尘刹。故云普照十方尘刹 <lb ed="X" n="0434b21"/><lb ed="R098" n="0611a12"/>中也。良由始以一念不觉之无明。迷此一心。遂将 <lb ed="X" n="0434b22"/><lb ed="R098" n="0611a13"/>真如理体变而为妄相。本有智光变而为妄见。今 <lb ed="X" n="0434b23"/><lb ed="R098" n="0611a14"/>返妄归真则泯见相而归一心。理智一如方极一 <lb ed="X" n="0434b24"/><lb ed="R098" n="0611a15"/>心之源。此唯识之极则。乃<persName>如来</persName>之极果也。</p></cb:div></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0434c" n="0434c"/> <lb ed="X" n="0434c01"/><lb ed="R098" n="0611a16"/> <lb ed="X" n="0434c02"/><lb ed="R098" n="0611a17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>八识规矩颂纂<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0434c03"/> <lb ed="X" n="0434c04"/> <lb ed="X" n="0434c05"/> <lb ed="X" n="0434c06"/> <lb ed="X" n="0434c07"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 894-B 题(二)百法明门八识规矩纂释後</cb:mulu><head>No. 894-B <lb ed="X" n="0434c08"/><lb ed="R098" n="0611b01"/> 题<note place="inline">二</note>百法明门八识规矩纂释後</head> <lb ed="X" n="0434c09"/> <lb ed="X" n="0434c10"/><lb ed="R098" n="0611b02"/><p xml:id="pX55p0434c1001">余不敏。天黜其形。自信有尊形者存。故夙抱超然之 <lb ed="X" n="0434c11"/><lb ed="R098" n="0611b03"/>志。在龆龀即闻我 大师法雷起蛰。时则跃然皈依。 <lb ed="X" n="0434c12"/><lb ed="R098" n="0611b04"/>结想有年。往癸丑岁从先人宦遊于衡。适礼 大师 <lb ed="X" n="0434c13"/><lb ed="R098" n="0611b05"/>于灵湖。即蒙摄受。时见虚中益公。其精敏機警知为 <lb ed="X" n="0434c14"/><lb ed="R098" n="0611b06"/>法器。然未识所志向。及丁巳夏 大师归老匡庐之 <lb ed="X" n="0434c15"/><lb ed="R098" n="0611b07"/>五乳峰下。余以二亲见背。乃决志依归求出世业。于 <lb ed="X" n="0434c16"/><lb ed="R098" n="0611b08"/>辛酉春始判然入山。大师怜之。从入室後得闻法要。 <lb ed="X" n="0434c17"/><lb ed="R098" n="0611b09"/>朝夕与公商确奥義。洞彻言外。余跃然喜也。不唯与 <lb ed="X" n="0434c18"/><lb ed="R098" n="0611b10"/>之忘形。抑忘心矣。食息靡间。一日见公案头百法规 <lb ed="X" n="0434c19"/><lb ed="R098" n="0611b11"/>矩纂释。展卷同刘孝廉仲安氏阅之。一读三歎曰。公 <lb ed="X" n="0434c20"/><lb ed="R098" n="0611b12"/>之精義入神之如此也。心虽不闲于宗。案习闻此论 <lb ed="X" n="0434c21"/><lb ed="R098" n="0611b13"/>虽老师宿学亦苦于难入。盖以论释论文简義幽。且 <lb ed="X" n="0434c22"/><lb ed="R098" n="0611b14"/>断章不备。况旧无解。故多面墙。近则本论释有数家。 <lb ed="X" n="0434c23"/><lb ed="R098" n="0611b15"/>又未参合。于此犹然。故吾此末学所以泣歧也。今公 <lb ed="X" n="0434c24"/><lb ed="R098" n="0611b16"/>详论文于名相之下。取古今诸疏会通一贯。且得亲 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0435a" n="0435a"/> <lb ed="X" n="0435a01"/><lb ed="R098" n="0611b17"/>闻 大师之心印而折中之。故文如析薪。義若观火。 <lb ed="X" n="0435a02"/><lb ed="R098" n="0611b18"/>不劳旁搜曲讨而洞达法相之源。不异三车执笔也。 <lb ed="X" n="0435a03"/><lb ed="R098" n="0612a01"/>意别数载。何公超悟之蚤而入法之精如此。讵非拔 <lb ed="X" n="0435a04"/><lb ed="R098" n="0612a02"/>灵根于虚壤者。未易易也。顾予与公大有夙契。愧不 <lb ed="X" n="0435a05"/><lb ed="R098" n="0612a03"/>能赞其万一。聊述此以纪法缘之始末云。</p> <lb ed="X" n="0435a06"/><lb ed="R098" n="0612a04"/><p xml:id="pX55p0435a0601">天启二年岁在壬戌之秋七月既朢 <lb ed="X" n="0435a07" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0612a05"/>秣陵遗民方远题于五乳峰下之溪上阁</p></cb:div> <lb ed="X" n="0435a08"/> <lb ed="X" n="0435a09"/> <lb ed="X" n="0435a10"/> <lb ed="X" n="0435a11"/> <lb ed="X" n="0435a12"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 894-C 百法规矩纂释後叙</cb:mulu><head>No. 894-C <lb ed="X" n="0435a13"/><lb ed="R098" n="0612a07"/> 百法规矩纂释後叙</head> <lb ed="X" n="0435a14"/> <lb ed="X" n="0435a15"/><lb ed="R098" n="0612a08"/><p xml:id="pX55p0435a1501">余自降心白业皈命<persName>佛</persName>乘。时抱出尘之志。切喜依教 <lb ed="X" n="0435a16"/><lb ed="R098" n="0612a09"/>寻源。唯以<persName>如来</persName>法海汪洋。義天廣博。于奢摩他路未 <lb ed="X" n="0435a17"/><lb ed="R098" n="0612a10"/>能下手。每开卷未尝不望涯而歎也。及询诸尊宿。咸 <lb ed="X" n="0435a18"/><lb ed="R098" n="0612a11"/>教以先明起信･百法诸论。云此乃一大藏之关键。如 <lb ed="X" n="0435a19"/><lb ed="R098" n="0612a12"/>欲万里之行始于足下。未有足下之步不移而能之 <lb ed="X" n="0435a20"/><lb ed="R098" n="0612a13"/>万<anchor xml:id="nkr_note_add_0435a2001" n="0435a2001"/><anchor xml:id="beg0435a2001" n="0435a2001"/>里<anchor xml:id="end0435a2001"/>者。是知百法规矩乃足下之步也。故曰明得百 <lb ed="X" n="0435a21"/><lb ed="R098" n="0612a14"/>法可入大乘之门矣。余即简鲁庵補注。见其文约義 <lb ed="X" n="0435a22"/><lb ed="R098" n="0612a15"/>幽犹然。故吾罕得其要。丙寅秋适匡山虚公来遊黄 <lb ed="X" n="0435a23"/><lb ed="R098" n="0612a16"/>山。锡过白嶽。余与家仲兄遇于汶上。首请楞严三观。 <lb ed="X" n="0435a24"/><lb ed="R098" n="0612a17"/>次及圆觉･起信。而师每发一言。義出常见。酬一难。理 <pb ed="X" xml:id="X55.0894.0435b" n="0435b"/> <lb ed="X" n="0435b01"/><lb ed="R098" n="0612a18"/>彻玄微。所谓狮儿哮吼自与群兽别也。一日于师囊 <lb ed="X" n="0435b02"/><lb ed="R098" n="0612b01"/>中披得此纂。与仲兄捧览三复。不觉从前滞碍划然 <lb ed="X" n="0435b03"/><lb ed="R098" n="0612b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0435b0301" n="0435b0301"/><anchor xml:id="beg0435b0301" n="0435b0301"/>已<anchor xml:id="end0435b0301"/>解。百法则详而备。规矩则简而明。使初学之士一 <lb ed="X" n="0435b04"/><lb ed="R098" n="0612b03"/>见了然。无复泣歧之歎矣。持斯钥而竟探宝藏顿获 <lb ed="X" n="0435b05"/><lb ed="R098" n="0612b04"/>家珍。岂不快哉。余曰。此稀有之法。何不公诸宇内。师 <lb ed="X" n="0435b06"/><lb ed="R098" n="0612b05"/>谦而秘之。余坚请。得寿诸梓以廣法施。愿诸学者因 <lb ed="X" n="0435b07"/><lb ed="R098" n="0612b06"/>言得義。了義明心。庶不负虚师亦不负自<anchor xml:id="nkr_note_add_0435b0701" n="0435b0701"/><anchor xml:id="beg0435b0701" n="0435b0701"/>己<anchor xml:id="end0435b0701"/>。是为叙。</p> <lb ed="X" n="0435b08"/><lb ed="R098" n="0612b07"/><p xml:id="pX55p0435b0801">时 <lb ed="X" n="0435b09" type="honorific"/><lb ed="R098" n="0612b08"/>崇祯四年岁次辛未花朝</p> <lb ed="X" n="0435b10"/><lb ed="R098" n="0612b09"/><p xml:id="pX55p0435b1001">天都弟子在新程开裕拜撰幷书</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0425b1101" to="#end0425b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0425b1102" to="#end0425b1102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp1">字</lem><rdg wit="#wit.orig">字</rdg></app> <app from="#beg0425b1201" to="#end0425b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0425b1202" to="#end0425b1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0425b1601" to="#end0425b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">戌</lem><rdg wit="#wit.orig">戍</rdg></app> <app from="#beg0426a0601" to="#end0426a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0426c0501" to="#end0426c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0427a2101" to="#end0427a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">眼</lem><rdg wit="#wit.orig">圣</rdg></app> <app from="#beg0427b0401" to="#end0427b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0427b0402" to="#end0427b0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0428a1001" to="#end0428a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="来函：靑山 (2023-03-27)">七<note type="cf1">T45n1865_p0469b20</note><note type="cf2">TX09n0006_p0918a05</note></lem><rdg wit="#wit.orig">十</rdg></app> <app from="#beg0428a1201" to="#end0428a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0428b0801" to="#end0428b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0428c1401" to="#end0428c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0429a0901" to="#end0429a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0430a2101" to="#end0430a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0430c1501" to="#end0430c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0431a0601" to="#end0431a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0431c2201" to="#end0431c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0432c0301" to="#end0432c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">被</lem><rdg wit="#wit.orig">彼</rdg></app> <app from="#beg0435a2001" to="#end0435a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">里</lem><rdg wit="#wit.orig">理</rdg></app> <app from="#beg0435b0301" to="#end0435b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0435b0701" to="#end0435b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0425b1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0425b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0425b1102" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0425b1102">字【CB】，字【卍续】</note> <note n="0425b1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0425b1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0425b1202" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0425b1202">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0425b1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0425b1601">戌【CB】，戍【卍续】</note> <note n="0426a0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0426a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0426c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0426c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0427a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0427a2101">眼【CB】，圣【卍续】</note> <note n="0427b0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0427b0401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0427b0402" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0427b0402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0428a1001" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0428a10.03" target="#nkr_note_add_0428a1001">七【CB】，十【卍续】</note> <note n="0428a1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0428a1201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0428b0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0428b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0428c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0428c1401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0429a0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0429a0901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0430a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0430a2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0430c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0430c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0431a0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0431a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0431c2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0431c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0432c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0432c0301">被【CB】，彼【卍续】</note> <note n="0435a2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0435a2001">里【CB】，理【卍续】</note> <note n="0435b0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0435b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0435b0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0435b0701">己【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>